Lejek kształcenia: 2/3 miejsc stoi pustych

Wejście się poszerza#

• Miejsca na studia: 8 170 (2019/20) → 10 504 (2025/26), +28,6%.
• Uczelnie z kierunkiem lekarskim: ~23 (2022/23) → 36 (2023/24) → ~33 (2025/26). Uwaga: 9 uczelni ruszyło mimo negatywnej opinii PKA (brak sal, baz, prosektoriów) — MZ odciął im limity.
• Miejsca rezydenckie: ~6 100 (2020) → ~10 900 (2025).

Ale większość miejsc specjalizacyjnych zostaje pusta#

Co roku oferuje się 12–16 tys. miejsc specjalizacyjnych, a obsadza tylko ~4–5,5 tys.Dwie trzecie do trzech czwartych miejsc pozostaje pustych — w tym część finansowanych rezydentur. To nie „reglamentacja liczby”, lecz struktura: miejsca są tam, gdzie mało chętnych, a chętni biją się o nieliczne miejsca w dziedzinach dochodowych na rynku.

Dlaczego tyle miejsc stoi pustych?#

Puste miejsca nie oznaczają, że nikt nie chce być lekarzem — chętnych jest wielu. Problem w tym, że miejsca są nie tam, gdzie chętni, i nie na takich warunkach, by je wybrać. Składają się na to cztery rzeczy:

1. Większość pustych to miejsca pozarezydenckie — bez finansowania.Oferta dzieli się na rezydenckie (z pensją opłacaną przez Ministerstwo Zdrowia) i pozarezydenckie (bez tej pensji — lekarz musi sam znaleźć płatnika albo szkolić się w innym trybie). Tych drugich mało kto się podejmuje, więc w statystyce „oferowane” to w dużej części miejsca teoretyczne. Nawet część finansowanych rezydentur bywa jednak nieobsadzona.
2. Rozjazd między ofertą państwa a wyborami kandydatów. Państwo otwiera najwięcej miejsc w dziedzinach deficytowych i mało dochodowych na rynku (choroby wewnętrzne, medycyna ratunkowa, patomorfologia, geriatria) — tamchętnych jest mniej niż miejsc. A kandydaci biją się o nieliczne miejsca w dziedzinach dochodowych prywatnie (dermatologia ~6,9, chirurgia plastyczna ~7,5 chętnych na miejsce). Miejsca są — ale nie w dziedzinach, które ludzie wybierają. Zobacz to w danych →
3. Deficytowe dziedziny są obciążające i słabo płatne później.Mimo wyższej pensji rezydenta (priorytetowe) interna czy medycyna ratunkowa oznaczają ciężkie dyżury, dużą odpowiedzialność i wysokie ryzyko wypalenia — a na rynku płacą mniej niż dermatologia czy okulistyka. Racjonalny kandydat wybiera dziedzinę dochodową; deficytowe zostają puste mimo dopłat.
4. Geografia i rezygnacje. Część miejsc jest w mniej atrakcyjnych regionach i szpitalach powiatowych, których nikt nie wybiera nawet w porządnej dziedzinie. Do tego dochodzą rezygnacje w trakcie i przerwy w szkoleniu.

Egzamin nie jest sitem — dla Polaków#

Lekarski Egzamin Końcowy (LEK) polscy absolwenci zdają w 96–99% — to nie tu odpada się z systemu. Powód jest konkretny: 70% pytań każdej sesji pochodzi z jawnej, publicznej bazy CEM (ok. 2,5 tys. pytań, publikowanych po egzaminie), a próg to 56%. Twardym filtrem jest za to LEW — egzamin weryfikacyjny dla dyplomów spoza UE. Ten sam organizator, te same 200 pytań — a zdaje go ~8,5% Ukraińców i ~14,5% Białorusinów (kumulatywnie 2021–2026).

Kontrast jest jaskrawy, ale bądźmy uczciwi co do jego wagi. Część przepaści tobariera językowa (LEW wyłącznie po polsku, głównie dla lekarzy zza wschodniej granicy), nie sama wiedza — choć nawet z tą poprawką LEW pozostaje surowszy niż brytyjski PLAB (~65–70% zdawalności) czy amerykański egzamin dla obcych dyplomów (~70–90%). I rzecz istotna: samorząd lekarski nie domaga się zaostrzenia LEW — kwestionuje tryb uproszczony, który LEW w ogóle omija. Najostrzejszy filtr działa więc na mniejszość, a większość lekarzy spoza UE weszła do zawodu bocznymi drzwiami.

Ta sama jawna baza ma drugi, mniej oczywisty skutek — dla rekrutacji na specjalizacje. O rezydenturę konkuruje się wynikiem LEK, ale gdy 70% pytań się powtarza, wyniki gęstnieją przy górze skali — potrafi być 30–40 osób z identycznym rezultatem. To nie znaczy, że egzamin przestaje być uczciwy: reguły są jawne i te same dla wszystkich. Słabnie co innego — zdolnośćróżnicowania. A gdy wyniki są równe, o miejscu decyduje kryterium rozstrzygające: średnia ocen ze studiów, miernik nieporównywalny między uczelniami. Im mniej rozstrzyga egzamin, tym więcej waży to, czego jednym testem nie widać.

Źródła: limity na studia —Rynek Zdrowia; uczelnie i opinie PKA —Konkret24 / TVN24; miejsca oferowane vs obsadzone —Termedia,Puls Medycyny; zasady, próg i jawna baza LEK/LEW —CEM; zdawalność LEW —Rzeczpospolita; odtajnienie pytań (wyrok NSA I OSK 2466/19, 2020) —Sieć Obywatelska Watchdog; projekt likwidacji jawnej bazy i skok wyników —Gazeta Prawna,Termedia; tie-break rekrutacji (art. 16c ustawy o zawodach lekarza) —LexLege.

Miejsca rezydenckie vs pozarezydenckie — i gdzie wraca nepotyzm#

Specjalizację zdobywa się na dwa sposoby. Tryb rezydencki — pensję płaci Ministerstwo Zdrowia. Tryb pozarezydencki — koszt ponosi placówka (dawniej bywał to „wolontariat”, czyli praca za darmo; dziś umowa musi przewidywać co najmniej minimalną stawkę). Na oba tryby rekrutuje się tak samo —według wyniku Lekarskiego Egzaminu Końcowego (LEK). Egzamin jest więc formalną, obiektywną bramką.

Miejsca — wykaz CMKP, sesja jesień 2025 (pozarezydenckie = ogółem − rezydenckie); konkurencja — dane dyr. CMKP (jesień 2025). Zob. teżzarobki i miejsca wg specjalizacji.

Zwróć uwagę na górę tabeli. Na najbardziej obleganych dziedzinach miejsc jest w ogóle mało, a te finansowane przez państwo — rezydenckie — to garstka: chirurgia plastyczna to 7 miejsc rezydenckich w całym kraju, endokrynologia 25, dermatologia 35 — przy 6–7 chętnych na miejsce. Kto nie zmieści się w tej garstce, zostaje z opcją pozarezydencką: bez pensji z MZ, na koszt placówki, która musi chcieć go przyjąć. Nie każdego na to stać i nie każdy ma tam dojście.

Dwa tryby specjalizacji i finansowanie —Rynek Zdrowia,Prawo.pl; ostrzeżenie o „powrocie nepotyzmu” przy reformie trybów (stanowisko samorządu lekarskiego) —Rzeczpospolita,PulsHR. To udokumentowana obawa i zarzut z debaty, nie prawomocne ustalenie.