Aktualizacja Nowe: przeglądarka monitoringu płac — 1 358 placówek

EN

Bez żargonu

Słownik pojęć.

Ochrona zdrowia mówi swoim językiem. Tu wyjaśniamy najważniejsze pojęcia z naszych tekstów w kilku zdaniach — przy każdym haśle podajemy podstawę prawną albo źródło i odsyłamy do tekstu, który opisuje temat szerzej.

Hasła
20
Aktualizacja
16.10.2026

A

AOTMiT

Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji

AOTMiT to państwowa agencja nadzorowana przez ministra zdrowia. Ustala taryfy świadczeń, które po zatwierdzeniu przez ministra NFZ przenosi do swoich zarządzeń, wydaje rekomendacje dotyczące ich finansowania i zbiera od placówek dane o wynagrodzeniach.

D

Dyżur medyczny

praca w szpitalu poza normalnymi godzinami

Dyżur medyczny to praca lekarza lub innego pracownika medycznego szpitala poza normalnymi godzinami pracy, na miejscu w placówce. Wlicza się do czasu pracy, a płaci się za niego jak za nadgodziny, z dodatkiem 50% albo 100% stawki (w nocy, w niedziele i święta). To inne pojęcie niż gotowość „pod telefonem”.

E

Etat

umowa o pracę

Etat to umowa o pracę według Kodeksu pracy, a w placówkach leczniczych także ustawy o działalności leczniczej. Ustawa wyznacza najniższą płacę zasadniczą dla danego zawodu medycznego, a faktyczna pensja może być wyższa. Czas pracy ma limity: norma to przeciętnie 37 godzin 55 minut tygodniowo, a za pisemną zgodą pracownika szpitala więcej (opt-out).

G

I

IKP

Internetowe Konto Pacjenta

Internetowe Konto Pacjenta (IKP) na pacjent.gov.pl pokazuje po zalogowaniu m.in. e-recepty, e-skierowania i świadczenia, które placówki rozliczyły z NFZ na Twój numer PESEL. Pozwala sprawdzić, czy wizyty wpisane w rozliczeniach rzeczywiście się odbyły.

J

K

Kapitacja

stawka za pacjenta na liście lekarza POZ

Kapitacja to sposób płacenia w podstawowej opiece zdrowotnej (POZ): NFZ płaci stałą roczną stawkę za każdego pacjenta zapisanego na listę lekarza, niezależnie od liczby wizyt. Stawkę mnoży się przez współczynnik zależny od wieku pacjenta. Poza kapitacją POZ dostaje osobne płatności, np. za opiekę koordynowaną.

Komin płacowy

ustawa kominowa

Komin płacowy to zarobek jednej osoby wyraźnie wyższy niż płace pozostałych. Tak zwana ustawa kominowa ogranicza pensję kierownika samodzielnego publicznego szpitala do sześciokrotności przeciętnego wynagrodzenia, ale nie obejmuje lekarzy na kontraktach.

Kontrakt

umowa cywilnoprawna (B2B lub zlecenie)

Kontrakt to umowa cywilnoprawna, a nie umowa o pracę: lekarz prowadzi działalność gospodarczą (B2B) i wystawia placówce faktury albo pracuje na umowie zlecenia. Stawkę ustalają strony, a limity czasu pracy pracowników go nie obejmują. Łącznej kwoty z kontraktów jednej osoby w kilku placówkach nikt nie publikuje.

L

Liczba lekarzy

z prawem wykonywania zawodu, wykonujący zawód, pracujący z pacjentem

Lekarzy liczy się na trzy sposoby: wszyscy z prawem wykonywania zawodu (także niepracujący w zawodzie), ci, którzy według rejestru izby lekarskiej zawód wykonują, i ci, którzy według GUS pracują bezpośrednio z pacjentem. Te liczby różnią się definicją i terminem, więc nie łączymy ich w jednym rachunku.

N

Nadwykonania

świadczenia ponad plan umowy z NFZ

Nadwykonania to świadczenia wykonane ponad plan lub limit z umowy placówki z NFZ. Fundusz nie zawsze płaci za nie w całości: płaci m.in. za ratowanie życia w stanie nagłym, a w sieci szpitali nadwykonania liczą się tylko częściowo przy ustalaniu kolejnego ryczałtu.

NFZ

Narodowy Fundusz Zdrowia

Narodowy Fundusz Zdrowia to państwowy płatnik, który zawiera umowy z placówkami i płaci im za leczenie pacjentów. Składkę zdrowotną pobierają ZUS i KRUS, a następnie przekazują ją Funduszowi; do składki dochodzą m.in. dotacje z budżetu państwa.

O

Opt-out

zgoda na dłuższy czas pracy

Opt-out to pisemna zgoda pracownika medycznego szpitala na pracę przeciętnie dłuższą niż 48 godzin tygodniowo w okresie rozliczeniowym (do 4 miesięcy). W praktyce górną granicą jest ok. 78 godzin tygodniowo, bo pracownik musi mieć zapewniony odpoczynek. Dotyczy umów o pracę, a przepis ma wygasnąć 1 stycznia 2028 r.

P

PWZ

prawo wykonywania zawodu

Prawo wykonywania zawodu (PWZ) to uprawnienie do leczenia, które lekarzowi przyznaje okręgowa rada lekarska; ma ono unikalny siedmiocyfrowy numer, widoczny w rejestrze lekarzy. Od 5 sierpnia 2026 r. minister zdrowia może żądać od placówek danych o wynagrodzeniach oznaczonych numerem PESEL i numerem PWZ, a nasz postulat to publikacja łącznych wypłat każdej osoby pod stałym identyfikatorem, bez nazwisk.

R

Rezydentura

tryb szkolenia specjalizacyjnego

Rezydentura to tryb szkolenia specjalizacyjnego, w którym lekarz pracuje na umowę o pracę w placówce prowadzącej szkolenie. Pensję zasadniczą finansuje z budżetu państwa minister zdrowia, a wypłaca ją placówka. Jej wysokość określa rozporządzenie i zależy od dziedziny oraz od tego, czy lekarz jest w pierwszych dwóch latach szkolenia.

S

W

Wieloetatowość

praca w kilku placówkach naraz

Wieloetatowość to praca jednej osoby jednocześnie w kilku placówkach: na etacie, kontrakcie albo umowie zlecenia. Każda placówka zna tylko swoją część godzin i wypłat. Od sierpnia 2026 r. minister zdrowia może zebrać dane, z których da się je zsumować, ale ich nie publikuje.

Definicje opisują pojęcia, a nie oceniają. Kwoty i stawki, które zmieniają się co roku, podajemy w tekstach, do których prowadzi „Więcej”. Brakuje pojęcia albo widzisz błąd? Napisz na kontakt@zarobkilekarzy.pl.

Popularne