Bieżąca formawersja 0.3 ·
Projekt ustawy
Obywatelski projekt roboczy: nowelizacja art. 27a ust. 1a oraz ust. 5–7. Tekst, uzasadnienie i pytania do weryfikacji prawnej.
Postulat
Jawne kwoty, chronione nazwiska.
Postulujemy, by łączne wynagrodzenie każdej osoby pracującej w placówkach z umową z NFZ było jawne: zsumowane ze wszystkich miejsc pracy, publikowane co kwartał jako otwarte dane, pod stałym identyfikatorem zamiast imienia i nazwiska.
Nie chodzi o to, ile zarabia lekarz, lecz o to, że nikt tego nie wie.
Problem
Każda placówka widzi tylko swój kawałek.
Lekarz może pracować jednocześnie w szpitalu, w poradni i na dyżurach w innym mieście — na etacie, kontrakcie i umowie cywilnoprawnej. Każda placówka płaci osobno i zna tylko swoją część. Łącznej kwoty z publicznych pieniędzy nie sumuje nikt: ani NFZ, ani AOTMiT, która — jak przyznaje jej prezes — nie ma danych łączonych dla jednej osoby między placówkami.
>1%
lekarzy zarabia ponad 100 tys. zł miesięcznie w jednej placówce — około 560 osób (w innej wypowiedzi prezes AOTMiT mówił o ok. 1,5%)
DokładnaRynek Zdrowia, 17.06.2026
5–10%
mogłoby ich być po zsumowaniu wypłat jednej osoby z wielu placówek — ocenia prezes AOTMiT
SzacunekRynek Zdrowia, 17.06.2026
Co postulujemy
Cztery elementy, jeden przepis.
Wszystkie cztery mieszczą się w jednym artykule jednej ustawy — art. 27a ustawy o działalności leczniczej. Nie trzeba zbierać nowych danych: państwo może ich już żądać.
- 01.
Co kwartał, z mocy ustawy
Placówki z umową z NFZ przekazują dane o wynagrodzeniach regularnie, a nie na wniosek ministra — także o osobach na umowach cywilnoprawnych i w podwykonawstwie.
- 02.
Jedna osoba, jeden identyfikator
Państwo zastępuje PESEL stałym pseudonimem. Ta sama osoba ma zawsze ten sam identyfikator, więc jej wynagrodzenia z wielu placówek dają się zsumować.
- 03.
Otwarte dane
Dla każdego identyfikatora: łączna kwota i liczba placówek, które płacą, a w podziale na placówki — wynagrodzenie, wymiar czasu, forma zatrudnienia i specjalizacja.
- 04.
Sankcja za milczenie
Placówka, która nie przekaże danych albo przekaże nierzetelne, płaci karę do 0,5% wartości swoich umów z NFZ.
Jawne
bo to wydatek publiczny
- łączna kwota wynagrodzeń jednej osoby ze wszystkich placówek
- liczba placówek, które jej płacą
- w podziale na placówki: wynagrodzenie, wymiar czasu, forma zatrudnienia, specjalizacja
Chronione
bo do kontroli wydatku nie są potrzebne
- imię i nazwisko
- PESEL i numer prawa wykonywania zawodu
- tytuły, stanowisko, wykształcenie
- adres, majątek, dane rodziny, dane pacjentów
- dochody spoza placówek z umową z NFZ
Zmiana postulatu
Dlaczego bez nazwisk.
Pierwsza wersja postulatu — i petycja z lipca 2026 r. — zakładała rejestr imienny, z wyszukiwaniem po numerze PWZ. Zmieniliśmy to. Do kontroli publicznych pieniędzy potrzebna jest suma i jej struktura, a nie nazwisko.
Petycja z lipca 2026 r. — archiwum- 01.
Widać to, co ważne. Pod stałym identyfikatorem widać kumulację etatów i kontraktów, kominy płacowe i godziny, których nie da się przepracować. Do tego nie trzeba wiedzieć, kim jest konkretna osoba.
- 02.
Tylko niezbędne dane. RODO każe przetwarzać dane w zakresie niezbędnym do celu (art. 5 ust. 1 lit. c). Celem jest kontrola wydatku, nie ocena ludzi — a publikację bez nazwisk łatwiej obronić.
- 03.
Mechanizmy, nie nazwiska. Tak piszemy o ochronie zdrowia od początku: nie atakujemy imiennie osób. Postulat jest teraz spójny z tą zasadą i nie daje argumentu, że chodzi o pręgierz.
Jak działa identyfikator
Jak tablica rejestracyjna.
Tablicę rejestracyjną widzi każdy, a właściciela samochodu ustali tylko uprawniona instytucja, na przykład policja. Identyfikator w danych o wynagrodzeniach działa tak samo: każdy zobaczy, ile i z ilu placówek dostaje jedna osoba, ale kim ona jest, może ustalić tylko jednostka, która ma klucz.
SamochódXX 12345
Wynagrodzeniadc16 9251…
Widzi każdy
numer na tablicy
stały identyfikator zamiast nazwiska
Co z tego wynika
że to ten sam samochód — gdzie bywa i jak często
że to ta sama osoba — ile dostaje i z ilu placówek
Kto ustali tożsamość
tylko uprawnione instytucje, np. policja w bazie pojazdów
tylko jednostka z kluczem (Centrum e-Zdrowia)
Przykład w Twojej przeglądarce
Przykład: z numeru PWZ do identyfikatora
Funkcja kryptograficzna z kluczem tajnym zamienia numer na ciąg znaków. Wpisz dowolny siedmiocyfrowy numer i sprawdź, jak się zachowuje. Obliczenia dzieją się w Twojej przeglądarce — nic nie jest wysyłane.
Identyfikator
Ten sam klucz, numer 1234568 — inna tylko ostatnia cyfra:
60 z 64 znaków jest innych
Ten sam numer, ten sam identyfikator. Dlatego wypłaty jednej osoby z wielu placówek dają się zsumować.
Jedna cyfra różnicy, zupełnie inny wynik. Z identyfikatorów nie widać, które numery są do siebie podobne.
Z identyfikatora nie da się odtworzyć numeru. Funkcja działa w jedną stronę: nie ma wzoru, który z wyniku policzyłby numer PWZ.
Projekt ustawy nie przesądza algorytmu. HMAC-SHA-256 (RFC 2104, FIPS 198-1) to standardowy przykład funkcji skrótu z kluczem tajnym. W projekcie podstawą identyfikatora jest PESEL, a gdy go brak — numer PWZ (art. 27a ust. 5). Zasada działania jest ta sama.
Jak to wprowadzić
Droga do ustawy.
Państwo zrobiło pół kroku
Ustawa z 19 czerwca 2026 r. (Dz. U. poz. 972) pozwoliła ministrowi zdrowia żądać od placówek danych o wynagrodzeniach powiązanych z numerem PESEL i numerem PWZ. Ma jednak trzy ograniczenia: dane zbiera się tylko na wniosek ministra, niczego się nie publikuje, a za niewykonanie obowiązku nie grozi żadna sankcja. Nasz projekt usuwa te ograniczenia, dodając do art. 27a dwa punkty.
Zrobione ·
Projekt roboczy
wersja 0.3
Jesteśmy tu
pytania w Załączniku B
Przed nami
Poparcie 15 posłów
art. 32 ust. 2 Regulaminu Sejmu
Przed nami
Złożenie u Marszałka Sejmu
z uzasadnieniem i skutkami regulacji
Przed nami
Opinie i pierwsze czytanie
Archiwumod
Petycja
Do Ministra Zdrowia i Senatu: jawny rejestr imienny, po numerze PWZ. Wcześniejsza wersja postulatu.
Dowody
Dlaczego to konieczne.
~73%
specjalistów rozlicza się na kontraktach, które łatwo łączyć w wielu placówkach naraz
SzacunekGazeta Prawna
316 079zł
najwyższy ujawniony kontrakt miesięcznie — w regionie, którego szpitale mają 1,4 mld zł długu
DokładnaMenedżer Zdrowia
633tys. zł
mediana rocznego dochodu z pracy lekarzy-radnych za 2025 r. — każda kwota sprawdzona w oświadczeniu majątkowym (113 oświadczeń)
21,9%
badanych wskazało jawność kontraktów lekarskich — częściej niż zakaz prywatnej praktyki czy limity płac
DokładnaUCE Research dla Onetu
Zarzuty
A co z RODO?
RODO nie zakazuje przetwarzania danych — określa, kiedy i na jakiej podstawie wolno je przetwarzać. Odpowiadamy też na pytania, na które sami nie znamy jeszcze odpowiedzi.
Otwarte pytania prawneCzy do publikacji potrzebna jest zgoda lekarza?
Nie. Zgoda to tylko jedna z sześciu podstaw przetwarzania danych. RODO dopuszcza przetwarzanie także wtedy, gdy jest niezbędne do wypełnienia obowiązku prawnego (art. 6 ust. 1 lit. c) lub do wykonania zadania w interesie publicznym (art. 6 ust. 1 lit. e). Projekt ustawy daje taką podstawę.
Czy identyfikator to nadal dane osobowe?
Dla jednostki, która ma klucz — tak. Dlatego klucz przechowuje wyłącznie ona, a publikowane dane nie zawierają imienia, nazwiska, PESEL-u ani numeru PWZ.
Czy identyfikator jest daną osobową także dla odbiorców danych otwartych, to jedno z pytań, które projekt kieruje do weryfikacji prawnej (motyw 26 RODO). Podstawę publikacji daje ustawa niezależnie od odpowiedzi.
Czy w małym szpitalu da się kogoś rozpoznać?
Takie ryzyko istnieje: specjalizacja w podziale na placówki może wskazać jedyną osobę na oddziale. Projekt traktuje to jako otwarte pytanie i rozważa próg — na przykład niepublikowanie specjalizacji, którą ma mniej niż 5 osób w placówce.
Czy to nie jest atak na lekarzy?
Nie. Jawne są już wynagrodzenia w administracji publicznej i oświadczenia majątkowe osób pełniących funkcje publiczne. Pieniądze ze składki zdrowotnej nie powinny być wyjątkiem. Postulat nie dotyczy nazwisk, a jawność chroni uczciwych lekarzy przed zbiorowym podejrzeniem.
Inne zmiany, które wynikają z tych samych danych — od ewidencji czasu pracy po sądy lekarskie — zbieramy osobno, poza postulatem.Szerszy program