Pogłębione tematy
Analizy
Dłuższe, oźródłowane analizy wychodzące poza pojedynczą liczbę — porównania międzynarodowe, mechanika niedoboru lekarzy i kształcenia. Każda teza z linkiem do źródła.
Jawność i rejestr6
Państwo policzy, obywatel nie zobaczyPodpisana 17 lipca 2026 r. ustawa pozwala państwu po raz pierwszy zsumować wypłaty jednej osoby z wielu placówek — skreśla słowo „zanonimizowane” i dokłada PESEL oraz PWZ. Cała mieści się w trzech artykułach, w których nie ma ani jednego przepisu nakazującego cokolwiek opublikować. Analiza przepisów i cztery różnice wobec jawnego rejestru po numerze PWZ.Jeden lekarz, wiele strumieniKontrakt, dyżury i poradnia mogą zbiegać się na jednym numerze PWZ — a łącznej sumy nikt nie liczy. Model tego, czego nie widać.Jak działa tajwańska ochrona zdrowiaJeden płatnik, budżet globalny z punktową wyceną i rachunek z kwotą dla ubezpieczyciela po każdej wizycie. Tajwan publikuje sprawozdania szpitali i wie, gdzie pracuje każdy lekarz — ale zarobków poszczególnych lekarzy nie ujawnia.Ile zarabiają dyrektorzy szpitali — i dlaczego akurat to jest jawneZarobki dyrektorów SPZOZ i części prezesów spółek są jawne co do złotówki — z mocy prawa, w oświadczeniach majątkowych. To odwrotność ukrytych kontraktów. A jednak ta jawność odsłania kumulację funkcji, pensje rosnące mimo długu i lukę między reżimem SPZOZ a spółką. Dowód, że jawny rejestr jest wykonalny.Co to jest komin płacowyRażąco wysoka płaca jednej osoby, „wystająca” ponad resztę jak komin ponad dach. Ustawa kominowa miała je ścinać — działa jednak tam, gdzie pieniądz i tak widać (jawna pensja na etacie), a jest ślepa na najwyższy komin w ochronie zdrowia: kontrakt sumowany po placówkach.Prawa pacjenta — i gdzie zgłosić naruszeniePoinformowany pacjent to jedyny codzienny audyt systemu. Co gwarantuje Ci ustawa, ile masz czasu i pod jaki numer zadzwonić — prawa, terminy i kanały zgłoszeń, każda pozycja z artykułem ustawy.
Pieniądz publiczny i wynagrodzenia7
Monitor reformy zdrowiaŻywe rozliczenie reformy: zbieramy deklaracje rządu i twarde etapy legislacyjne, układamy je na osi czasu i śledzimy status każdej obietnicy — spełniona, w toku, spóźniona czy porzucona. Każda pozycja z linkiem do źródła.Śladem publicznej złotówkiPrześledź jedną złotówkę: od Twojej składki, przez wycenę leczenia i ryczałt szpitala, po wypłatę lekarza. Na każdym z pięciu przystanków widać zbiorczą kwotę — nigdy tego, ile trafiło do konkretnego numeru PWZ. Wykład o tym, jak działa finansowanie NFZ, i o tym, gdzie po drodze znika jawność.POZ: pieniądz za zarejestrowanego pacjentaKapitacja jest jawna co do grosza — a i tak nie wiadomo, ile zostaje lekarzowi. Ten sam strumień naraz najbardziej i najmniej jawny w systemie.Apteka i recepta: pieniądz, którego nikt nie sumujeRefundacja 25,5 mld zł, wyłudzenia, receptomaty, kolejka po receptę — wszystko zbiega się na numerze PWZ, a nikt tego nie łączy ani nie publikuje.COVID-19: miliardy bez jawnego rozliczeniaFundusz COVID ~190 mld zł, ~9 mld dodatków wypłaconych — wg NIK — bez żadnej kontroli, 15 tys. zł za 30 minut pracy. Nie o szczepionkach, o pieniądzu.Lekarze-radni: jedyni, których dochód widać w całościLekarz, który zasiada w radzie, składa jawne oświadczenie majątkowe — i wtedy widać jego pełny roczny dochód z praktyki, a nie zapłatę jednej placówki. W 183 takich oświadczeniach mediana to ok. 633 tys. zł, a 30 osób przekroczyło milion. Tabela z linkami do BIP. Sedno: tych ludzi widać przez przypadek pełnienia funkcji, a pozostałych ~165 tys. lekarzy nie widać wcale.Naczelna Izba Lekarska a kontrakty lekarskieKontraktów samorząd nie wprowadził — zrobił to związek zawodowy (OZZL) i ustawodawca. NIL ani ich nie forsuje, ani przeciw nim nie protestuje: broni prawa do kontraktu, lecz krytykuje nadużycia. Rozwiązaniem nie jest likwidacja formy, lecz jawność łącznej kwoty po numerze PWZ.
Dostęp do zawodu i kształcenie9
Dlaczego brakuje lekarzyMiejsc jest dużo, a lekarza „nie ma”. Sześć mechanizmów paradoksu — i dlaczego to nie problem samej liczby.Lekarze ze wschoduLekarze spoza UE wchodzą do zawodu decyzją ministra, z pominięciem izb i weryfikacji dyplomu. Mechanizm, liczby i luki jawności.Cięcie limitów na medycynęPolska ścięła nabór z ponad 6000 miejsc do 2090 i wracała 38 lat. Wyrwę widać w rejestrze: lekarzy 46–50 lat o 27% mniej niż o dekadę starszych. To samo przeszły Portugalia i Francja.Kto odpada z medycyny, a kto wyjeżdżaCo piąty student nie kończy w terminie, odsiew to pierwszy rok, a po dyplomie bez składki ZUS w Polsce jest 5% absolwentów. Przyczyn skreśleń nie zbiera nawet POL-on.Symulator podaży lekarzyUstaw nabór na medycynę rok po roku — od 1987 do 2050 — i zobacz, ilu lekarzy będzie na rynku. Model startuje od prawdziwego rejestru izby (164 892 lekarzy wykonujących zawód) i prawdziwych limitów z rozporządzeń, więc pokazuje, ile lat mija między decyzją a jej skutkiem.Lejek kształceniaMiejsc przybywa, ale 2/3–3/4 miejsc specjalizacyjnych co roku stoi pustych. Wąskie gardło jest strukturalne.English Division: kogo naprawdę kształcimyCo szóste miejsce na medycynie jest anglojęzyczne, a zostaje mniej niż 1% absolwentów. Czesne, przychody uczelni i stawki nauczycieli — wszystko jawne co do złotówki.Zarezerwowane dla lekarzy: rynek urody, który wyciąga ich z kolejkiPaństwo oddaje lekarzom wyłączność na dochodową medycynę estetyczną. Skoro tylko oni mogą — gotówka przeciąga deficytowe godziny od pacjenta. Miarą ciągu jest cały zagrożony rynek beauty, nie garstka dzisiejszych lekarzy.Najwyższa kara, której prawie się nie orzekaSąd lekarski może odebrać prawo do zawodu — przez ćwierć wieku (2000–2024) zrobił to prawomocnie wobec około 20 lekarzy, mniej więcej jednego rocznie. 86% spraw kończy się upomnieniem, naganą lub grzywną. Dane policzone z rocznych sprawozdań sądów lekarskich. Nie o „bezkarnych lekarzach”, lecz o tym, jak korporacja rozlicza samą siebie.
Kadra i porównania2
Pielęgniarstwo w Polsce: drabina wieku i nadchodzący niedobórNajstarsza kadra systemu: średni wiek pielęgniarki to 54 lata, 34% jest już w wieku emerytalnym, a do 2030 r. będzie ich 65%. Wchodzi 6205 rocznie, w wiek emerytalny — nawet 10 tys. Do tego gęstość 5,9 na 1000 (najniższa w UE), emigracja i starzejące się społeczeństwo. Nożyce, które właśnie się zamykają.Zarobki lekarzy: Polska na tle sąsiadówCzechy, Niemcy, Austria — u sąsiadów płace są jawne w taryfach. Polska ukrywa realny dochód w niejawnym kontrakcie.
To dopiero początek działu — kolejne analizy w przygotowaniu. Zob. teżdane, mechanizmy ibazę artykułów.