zarobkilekarzy.pl

Analizy · Świat

Jak działa tajwańska ochrona zdrowia — i co w niej jest jawne

Ostatnia aktualizacja:

Tajwan coraz częściej pojawia się w polskich rozmowach o ochronie zdrowia jako przykład systemu z jednym płatnikiem, w którym do specjalisty można pójść bez skierowania, dopłata w okienku jest stała i znana z góry, a każda wizyta zostawia elektroniczny ślad. Opisujemy, jak ten system działa — na podstawie tajwańskich ustaw i danych rządowych — ze szczególnym uwzględnieniem jawności pieniędzy publicznych. Tajwańczyk dostaje z każdej wizyty rachunek z kwotą zgłoszoną do ubezpieczyciela, sprawozdania finansowe szpitali są publikowane, a państwo wie, gdzie pracuje każdy lekarz. Zarobków poszczególnych lekarzy Tajwan natomiast nie ujawnia.

Jeden płatnik i składka zależna od dochodu#

Tajwańskie powszechne ubezpieczenie zdrowotne (NHI) działa od 1995 r. Prowadzi je jeden, publiczny ubezpieczyciel — National Health Insurance Administration (NHIA). Ministerstwo zdrowia podaje, że ubezpieczonych jest ponad 99,9% osób uprawnionych.1

Składka podstawowa wynosi od 2021 r. 5,17% zadeklarowanego wynagrodzenia. U pracownika firmy 30% składki pokrywa on sam, 60% pracodawca, a 10% państwo. Pracownik opłaca w ten sam sposób także członków rodziny na utrzymaniu, maksymalnie trzy osoby — przy pełnej rodzinie jego część jest więc czterokrotnie wyższa niż u osoby samotnej.2 Od 2013 r. obowiązuje też składka uzupełniająca (dziś 2,11%), pobierana od premii, honorariów, dywidend, odsetek i najmu.3

Budżet świadczeń na 2023 r. wynosił 836,4 mld TWD — po średnim kursie NBP z tego roku ok. 112,8 mld zł — przy 23,4 mln mieszkańców.4

Budżet globalny i punktowa wycena świadczeń#

Podstawą finansowania jest budżet globalny. Wprowadzano go sektorami: od stomatologii w 1998 r. do szpitali w 2002 r.5 Placówki rozliczają świadczenia w punktach według jednego, krajowego cennika. Wartość punktu nie jest stała — wylicza się ją, dzieląc budżet sektora przez sumę punktów zgłoszonych przez wszystkie placówki.6

Wartość punktu liczy się osobno dla każdego sektora (szpitale, przychodnie, stomatologia, medycyna chińska) i każdego z sześciu regionów. Gdy w regionie wykonano więcej świadczeń, niż przewidywał budżet, niższą wartość mają wszystkie „pływające” punkty wszystkich placówek tego sektora. Średnia roczna wartość punktu w szpitalach wynosiła w latach 2023–2025 od 0,95 do 0,98 TWD,7 ale w pojedynczych sektorach i regionach bywa wyraźnie niższa: w przychodniach regionu Tajpej punkt był w IV kw. 2023 r. wart 0,813 TWD, a w medycynie chińskiej regionu Północnego 0,694 TWD.8 W szpitalach prawie połowa punktów (w IV kw. 2024 r. 47%) ma stałą wartość — leki, zabiegi operacyjne, część świadczeń ratunkowych — więc wahania dotyczą pozostałej części.9

Od 2025 r. system ma jeszcze jeden poziom. We wszystkich regionach działa program pilotażowy, w którym każdy szpital ma własny, uzgodniony z góry budżet. Punktem wyjścia jest przychód szpitala z tego samego kwartału poprzedniego roku, przeliczany po wartości punktu ustalonej z góry na dany kwartał. Za punkty ponad ten budżet płaci się mniej: w regionie Centralnym schodkowo po 0,75, 0,5, 0,25, a po trzecim progu 0 TWD; nowym szpitalom nadwyżek nie płacono.10 Szpital zna więc z góry swój limit, a niższa stawka dotyczy przede wszystkim placówki, która go przekroczyła.

Budżet globalny ogranicza wypłaty dla placówek, ale nie przesądza o równowadze samego funduszu. Fundusz NHI kończył lata 2017–2021 na minusie (w 2020 r. −67,6 mld TWD). Lata 2022–2024 przyniosły nadwyżki po podwyżce składki i przy dotacjach z budżetu państwa, a na 2027 r. ministerstwo szacuje lukę na 55,9–84,3 mld TWD, przy rezerwie zbliżającej się do ustawowego minimum jednego miesiąca świadczeń.11

Podział pieniędzy jest jawny. Budżet na kolejny rok negocjuje 39-osobowy Komitet NHI, w którym płatnicy — ubezpieczeni, pracodawcy i rząd — mają co najmniej połowę miejsc, a świadczeniodawcy dziesięć. Ustawa nakazuje publikować porządek obrad 7 dni przed posiedzeniem i protokół w ciągu 10 dni po nim.12 Widełki wzrostu wyznacza rząd — na 2027 r. 2,619–5,5%13 — a gdy strony się nie porozumieją, decyduje minister zdrowia.14

Cennik zniechęca też do bardzo dużej liczby porad dziennie: opłata za poradę maleje z ich liczbą. W przychodni za każdą z pierwszych 30 porad dziennie na lekarza placówka rozlicza 364 punkty, za porady 31–40 — 250, powyżej 80 — 70, a powyżej 150 — 50 punktów.15 Dotyczy to samej porady, nie badań ani leków.

Ile płaci pacjent#

Do specjalisty można pójść bez skierowania. Wysokość dopłaty zależy od poziomu placówki i od tego, czy pacjent ma skierowanie — w dużym szpitalu bez skierowania płaci się więcej.16

Poziom placówki Porada ze skierowaniem Porada bez skierowania („z ulicy”) SOR
Centrum medyczne 170 TWD (ok. 21 zł) 420 TWD (ok. 51 zł) 750 TWD (ok. 91 zł)
Szpital regionalny 100 TWD (ok. 12 zł) 240 TWD (ok. 29 zł) 400 TWD (ok. 48 zł)
Szpital lokalny 50 TWD (ok. 6 zł) 80 TWD (ok. 10 zł) 150 TWD (ok. 18 zł)
Przychodnia 50 TWD (ok. 6 zł) 50 TWD (ok. 6 zł) 150 TWD (ok. 18 zł)*

* Przychodnie nie mają oddziałów ratunkowych; stawkę 150 TWD tabela NHIA przewiduje dla świadczeń, które przychodnia rozlicza w trybie nagłym.16 Zwykła wizyta w przychodni, także bez umawiania się, to porada bez skierowania za 50 TWD.

Do tego dochodzi dopłata do leków. W centrach medycznych i szpitalach regionalnych wynosi ok. 20% ich wartości, najwyżej 300 TWD (ok. 36 zł). W przychodniach i szpitalach lokalnych leki do 100 TWD są bez dopłaty, a powyżej tej kwoty dopłata wynosi najwyżej 200 TWD; recepty na leki przewlekłe wystawione w przychodni są bez dopłaty.16

Według NHIA dopłaty mają zniechęcać do traktowania opłaconej składki jako prawa do nieograniczonego korzystania z opieki zdrowotnej, ale nie blokować leczenia, którego ktoś naprawdę potrzebuje. Wyższe stawki w dużych szpitalach mają kierować pacjentów z drobnymi dolegliwościami do przychodni.17 Placówka nie może dopłaty pominąć ani obniżyć. Jeśli nie pobierze jej zgodnie z ustawą, NHIA nalicza jej punkt karny, a po trzech punktach kolejne naruszenie oznacza zawieszenie umowy z NHI na miesiąc.18

Pacjent sam wybiera, czy z danym problemem pójdzie do przychodni, czy do dużego szpitala, i z góry zna stawkę dopłaty za wizytę. Na wykresie dopłata za wizytę na każdym poziomie placówki, ze skierowaniem i bez — wybierz słupek, by porównać go z pozostałymi:

Dopłata za tę samą poradę: od 50 TWD w przychodni do 420 TWD w centrum medycznym bez skierowania — 8,4× więcej.

Przychodnia 診所

Szpital lokalny 地區醫院

Szpital regionalny 區域醫院

Centrum medyczne 醫學中心

Szpital lokalny, bez skierowania: 80 TWD (≈ 9,66 zł). Tyle wynosi dopłata podstawowa na przykładowym rachunku niżej. Ze skierowaniem byłoby to 50 TWD.

Dopłata podstawowa za wizytę ambulatoryjną u lekarza medycyny zachodniej; ubezpieczony bez zwolnień. Do tego dochodzi dopłata do leków — dla leków za 101–1000 TWD jednakowa na każdym poziomie (20–180 TWD), powyżej najwyżej 200 TWD w przychodni i szpitalu lokalnym, a 300 TWD w szpitalu regionalnym i centrum medycznym — oraz opłata rejestracyjna, którą placówka ustala sama. Źródło: NHI Annual Report 2025-2026, tab. 3-3 i 3-4. Złote po kursie NBP z 30.09.2026 (1 TWD = 0,1208 zł).

Osobno placówka pobiera opłatę rejestracyjną, która nie jest częścią ubezpieczenia. Od 2010 r. ministerstwo zalecało, by mieściła się w przedziale 0–150 TWD przy wizycie ambulatoryjnej i 0–300 TWD na SOR. Od 2024 r. placówki ustalają ją same: ministerstwo uznało, że to opłata administracyjna, a nie medyczna, więc limit nie miał podstawy prawnej. Lokalne urzędy zdrowia mają jednak pilnować jawności cenników i sprawdzać, czy placówki nie zmawiają się co do cen, czy w odległych rejonach nie mają lokalnego monopolu i czy nie pobierają opłat medycznych pod inną nazwą. W 26 szpitalach podległych ministerstwu opłata rejestracyjna wynosiła wtedy najczęściej do 100 TWD, a niektóre z nich jej nie pobierały.19 Mało albo nic pobierają publiczne ośrodki zdrowia (衛生所): w ośrodkach Nowego Tajpej 50 TWD, a w ośrodkach powiatu Nantou rejestracja jest bezpłatna.20 Kwota płacona w okienku przychodni to więc zwykle dopłata (50 TWD) i opłata rejestracyjna: przy opłacie rejestracyjnej 150 TWD — górnej granicy dawnego zakresu — wizyta kosztuje łącznie 200 TWD, z czego 50 TWD to dopłata w ramach ubezpieczenia. W szpitalu lokalnym w Tajczungu wizyta bez skierowania z lekami za nieco ponad 300 TWD to 80 TWD dopłaty, 60 TWD dopłaty do leków i 100 TWD opłaty rejestracyjnej (tyle pobiera ten szpital) — razem 240 TWD, ok. 29 zł (ten rachunek rozpisujemy niżej).21

Przy pobycie w szpitalu pacjent dopłaca część kosztów: na oddziale ostrym 10% przez pierwsze 30 dni, 20% od 31. do 60. dnia i 30% później. W 2025 r. dopłata nie mogła przekroczyć 51 000 TWD (ok. 6,2 tys. zł) za jeden pobyt i 86 000 TWD (ok. 10,4 tys. zł) w roku.22 Z dopłat zwolnione są m.in. osoby z ciężkimi chorobami i urazami, takimi jak nowotwory, oraz porody.23 Dopłat za samą salę nie wolno pobierać w salach co najmniej trzyłóżkowych; łóżka bez takich dopłat muszą stanowić co najmniej 75% łóżek w szpitalach publicznych i 60% w pozostałych. Dopłata do sali jednoosobowej w dużym szpitalu wynosi np. 4000 TWD (ok. 483 zł) za dobę.24 Na takie wydatki można wykupić prywatną polisę. Według Commonwealth Fund polisy te wypłacają pieniądze na wypadek choroby i nie dają szybszego dostępu do specjalistów.25 Danych o tym, ilu mieszkańców ma polisę zdrowotną, nie ma; polisę na życie miało w 2023 r. 70,88% ludności.26

Pacjent wie, ile zgłoszono za jego wizytę#

Od 2010 r. przepisy wymagają, by rachunek z każdej wizyty wyszczególniał pozycje rozliczane z ubezpieczenia i płatne prywatnie, a część ubezpieczeniową rozbijał na dopłatę pacjenta i kwotę, o którą placówka wnioskuje do NHI.27 Tak wygląda taki rachunek z wizyty u neurologa w szpitalu lokalnym:

Przykładowy rachunek · ilustracjaNajedź na pozycję lub ją kliknij — przy sumach podświetlą się składniki.

醫療費用收據Rachunek za świadczenia medyczne

醫院placówka
姓名pacjent
Janusz Kowalski
就醫日期data wizyty
科別poradnia
神經科 (neurologia)
就醫序號numer wizyty z karty NHI

醫療費用Koszty świadczeń (punkty NHI)

部份負擔明細Dopłata pacjenta i część ubezpieczyciela

自費項目Płatne prywatnie

Kto płaci za tę wizytę?

  • ubezpieczyciel NHI: 1564 pkt (≈ 188,93 zł)
  • dopłata pacjenta: 140 TWD (≈ 16,91 zł)
  • opłata rejestracyjna: 100 TWD (≈ 12,08 zł)

W okienku pacjent zapłacił ok. 13% łącznej kwoty wizyty (przy wartości punktu 1 TWD).

Układ uproszczony. Złote po kursie NBP z 30.09.2026 (1 TWD = 0,1208 zł). Punkty NHI liczymy jak dolary tajwańskie (1:1); faktyczna wypłata dla szpitala zależy od wartości punktu po rozliczeniu kwartału.

Kwoty na przykładowym rachunku pochodzą z prawdziwego rachunku, który opublikował Rafał; pacjent, nazwa szpitala i numer wizyty są zmyślone.28

Te same dane — od 2022 r. rozbite na pięć kategorii przy wizycie ambulatoryjnej i siedemnaście przy pobycie w szpitalu — pokazuje państwowa aplikacja „książeczka zdrowia” (健康存摺). Do końca sierpnia 2026 r. skorzystało z niej łącznie 12,76 mln osób.29 Aplikacja pokazuje punkty; ile placówka ostatecznie otrzymała, zależy od wartości punktu po rozliczeniu kwartału.

Podobne informacje ma polski pacjent: Internetowe Konto Pacjenta pokazuje wizyty refundowane przez NFZ od 2008 r. wraz z kosztem refundacji (jak to sprawdzić). Na Tajwanie to rozbicie trafia do pacjenta na rachunku z każdej wizyty, z mocy przepisu. W obu krajach pacjent nie dowiaduje się natomiast, jaka część tej kwoty trafiła do lekarza, który go leczył.

Karta ubezpieczenia i wspólna historia leczenia#

Karta chipowa ubezpieczenia działa od 1 stycznia 2004 r.30 Przy każdej wizycie placówka zapisuje na niej wizytę i jej kolejny numer, a dane w ciągu 24 godzin trafiają do NHIA — razem z identyfikatorem pracownika medycznego, który udzielił świadczenia.31 NHIA porównuje te zapisy z rozliczeniami. Placówka, która nie rejestruje wizyt, dostaje wezwanie do poprawy; awarie czytnika czy brak karty pacjenta obsługuje się specjalnymi kodami.32 Tak wygląda karta (wzór z danymi przykładowego pacjenta):

Wzór tajwańskiej karty ubezpieczenia zdrowotnego NHIKarta z chipem, napisem 全民健康保險 / National Health Insurance, imieniem i nazwiskiem 雅努什·科瓦爾斯基 (Janusz Kowalski zapisany chińskimi znakami), numerem identyfikacyjnym, datą urodzenia 89/01/01, numerem karty i czerwonym napisem 樣本 (wzór). W miejscu zdjęcia — portret nosacza.全民健康保險NATIONAL HEALTH INSURANCE雅努什·科瓦爾斯基A12345678989/01/01樣　本0000 1234 5678
  1. Chip. Przy każdej wizycie placówka zapisuje na nim wizytę i jej kolejny numer, a dane w ciągu 24 godzin trafiają do NHIA. Pacjent może ustawić na karcie hasło, które blokuje odczyt jego danych.
  2. Imię i nazwisko posiadacza. Zapisane chińskimi znakami: 雅努什·科瓦爾斯基 to „Janusz Kowalski” (w pinyinie: Yǎnǔshí Kēwǎ'ěrsījī).
  3. Numer identyfikacyjny posiadacza.
  4. Data urodzenia. W kalendarzu Republiki Chińskiej: 89/01/01 to 1 stycznia 2000 r.
  5. Zdjęcie posiadacza.
  6. Numer karty.
  7. 樣本 — „wzór”. Tak oznacza się przykładowe karty.
Uproszczona ilustracja karty ubezpieczenia NHI. Znak w lewym górnym rogu nie jest godłem NHI.

Z kart korzysta też centralna baza historii leczenia (MediCloud). Lekarz zagląda do niej po uwierzytelnieniu trzema kartami: kartą pacjenta, własną kartą pracownika medycznego i kartą placówki. Pacjent może zablokować odczyt hasłem na karcie. Od 2020 r. lekarz SOR może w stanach nagłych (kategorie triażu 1–3) sprawdzić pacjenta po numerze dowodu, a każde takie zapytanie jest zapisywane przez NHIA.33

Wspólna historia leczenia służy też ograniczaniu powtarzanych badań i leków. Gdy ten sam lek wypisują dwie placówki, NHIA raz na kwartał potrąca jego koszt, jeśli duplikaty w placówce sięgną 1000 TWD (zapas do 10 dni się nie liczy).34 Za tomografię lub rezonans zlecone w poradni od 2019 r. NHIA nie płaci, jeśli lekarz przed zleceniem nie obejrzał wcześniejszych obrazów pacjenta w bazie; uzasadnione powtórzenie badania jest dozwolone.35

Jak każdy system przechowujący dane medyczne, także tajwański musi się mierzyć z atakami. W lutym 2025 r. ransomware sparaliżował ponad 500 komputerów w systemach przychodni i SOR szpitala Mackay.36 Sprawca oferował później dane, które miały pochodzić z tego szpitala; według doniesień ich pochodzenia nie potwierdzono.37 Doniesień o włamaniu do samej bazy MediCloud nie znaleźliśmy.

Państwo wie, gdzie pracuje lekarz#

Lekarz na Tajwanie ma jedną zarejestrowaną placówkę wykonywania zawodu.38 Poza nią może pracować w nagłych przypadkach, przy konsultacjach i wsparciu innych placówek, na wezwanie — oraz w innych sytuacjach po uprzednim zgłoszeniu i zgodzie władz. Stała praca według grafiku w drugim szpitalu wymaga takiej zgody, a za jej brak grozi grzywna 20–100 tys. TWD (ok. 2,4–12 tys. zł).39 Zgłoszone godziny wliczają się do norm obsady szpitala, w którym lekarz dodatkowo pracuje: 44 godziny tygodniowo to jeden lekarz.40

Praca w kilku miejscach jest więc legalna, ale państwo zna ją z góry. W Polsce żaden rejestr nie zestawia według numeru prawa wykonywania zawodu, ile lekarz łącznie pobrał ze środków publicznych i ile godzin wykazał (więcej o tym mechanizmie) — to jeden z powodów naszego postulatu jawnego rejestru.

Szpitale mają minimalne normy obsady: co najmniej jednego lekarza na 10 łóżek i specjalistę w każdym oddziale.41 Od 2019 r. obowiązują też normy liczby pacjentów na pielęgniarkę, a każdy szpital co miesiąc publikuje swój wskaźnik. Od 2026 r. normy dla każdej zmiany są w ustawie, z karami do 2 mln TWD, a szpital, który je spełnia, dostaje o 10% wyższą opłatę NHI za opiekę pielęgniarską.42

Zarobki: średnie dla zawodu i sprawozdania szpitali#

O zarobkach lekarzy na Tajwanie mówią przede wszystkim dane ministerstwa pracy. W badaniu płac według zawodów za 2025 r. zatrudnieni lekarze (bez właścicieli praktyk) mieli ok. 180 tys. TWD miesięcznie wynagrodzenia regularnego (ok. 21,7 tys. zł), a roczne wynagrodzenie za 2024 r. wyniosło 2,497 mln TWD (ok. 302 tys. zł).43 Wynagrodzenie regularne lekarza jest więc ok. 3,8 raza wyższe od przeciętnego wynagrodzenia regularnego, które w 2025 r. wynosiło 47 884 TWD miesięcznie.44

Danych o zarobkach poszczególnych lekarzy Tajwan nie publikuje. Gdy w 2025 r. ministerstwo zdrowia ogłosiło średnie płace pielęgniarek zgłoszone przez 445 szpitali, odpowiedzialna za to dyrektorka departamentu wyjaśniała, że pensja to dane osobowe i ministerstwo raczej nie będzie publikować płac poszczególnych osób.45

Jawne są natomiast finanse szpitali. Od 2013 r. placówka, która pobiera z ubezpieczenia ponad określoną kwotę rocznie, składa sprawozdanie finansowe z działalności w ramach NHI, zbadane przez biegłego rewidenta lub państwowy organ kontroli, a NHIA ma obowiązek je opublikować.46 Próg obniżano z 600 do 400 mln, a od 2018 r. wynosi 200 mln TWD (ok. 24 mln zł). Za 2024 r. opublikowano sprawozdania 240 placówek.47

Koszty osobowe są w tych sprawozdaniach jedną pozycją, bez podziału na lekarzy, pielęgniarki i pozostały personel. NHIA proponowała w 2017 r. tabelę z takim podziałem, ale przepis się nie zmienił.48 Tajwańska fundacja na rzecz reformy ochrony zdrowia zwraca uwagę, że z samych sum nie widać, czy szpitale zatrudniły więcej ludzi, czy podniosły płace.49 Mediana udziału kosztów osobowych w kosztach działalności medycznej wyniosła w 2023 r. 46,6%; wskaźnik nie obejmuje kosztów zarządu, a w szpitalach uczelnianych część pensji jest księgowana w budżecie uczelni.50

Lekarze szpitalni są zwykle zatrudnieni, ale duża część ich płacy zależy od liczby wykonanych świadczeń. W prywatnych szpitalach typowa jest pensja stała plus honorarium od świadczeń (tzw. physician fee); w ogólnokrajowym badaniu z 1998 r. w 80% szpitali część zmienna przekraczała połowę wynagrodzenia.51 Zasady podziału ustala szpital i zwykle ich nie publikuje. W jednej z dużych sieci, której formułę ujawniono w 2020 r., lekarz dostawał ok. 70% opłaty za poradę i 60% opłaty za operację. Opłata za poradę to jednak tylko część płatności NHI za wizytę: według tej samej relacji lekarz otrzymywał 5–13% całej kwoty, którą NHI płaciło za pacjenta ambulatoryjnego.52

Kształcenie, liczba lekarzy i czas pracy#

Od 1998 r. łączny nabór na kierunek lekarski wynosi 1300 osób rocznie, od 2025 r. łącznie z uczelnią wojskową.53 To 5,6 miejsca na 100 tys. mieszkańców; w Polsce limit na rok 2025/26 to 10 504 miejsca, czyli ok. 28 na 100 tys. (w tym 1 888 miejsc na studiach w języku obcym).54 Liczbę miejsc specjalizacyjnych w każdej specjalności i w każdym szpitalu co roku zatwierdza ministerstwo zdrowia — robi to od 2001 r., a sam resort opisuje swój model jako „kontrolowane limity na etapach edukacji, egzaminu, szkolenia i zatrudnienia”.55

Na 10 tys. mieszkańców Tajwan ma 24,2 lekarza medycyny zachodniej wykonującego zawód (2025),56 Polska — 38,5 lekarza pracującego z pacjentem.57 Obie liczby liczą osoby, nie etaty.

Osobną grupą są lekarze tradycyjnej medycyny chińskiej: 8 234 osoby, 3,5 na 10 tys. mieszkańców.56 Medycyna chińska jest objęta ubezpieczeniem — w tym akupunktura i zabiegi przy urazach58 — z dopłatą 50 TWD niezależnie od poziomu placówki,16 a od 2000 r. ma własny budżet globalny.5

Czas pracy lekarzy jest długi. Lekarz prowadzący w tajwańskim szpitalu pracował w 2018 r. średnio 69,1 godziny tygodniowo, a w specjalnościach zabiegowych 79–85 godzin.59 Lekarze prowadzący nie podlegają kodeksowi pracy. Rezydenci podlegają mu od 2019 r., a wytyczne ministerstwa ograniczają ich czas pracy do 320 godzin na cztery tygodnie.60 Ministerstwo zdrowia już w 2015 r. wskazywało na braki kadrowe w pięciu dużych specjalnościach: internie, chirurgii, ginekologii i położnictwie, pediatrii i medycynie ratunkowej.61 Raport przygotowany dla Światowego Forum Ekonomicznego zwraca uwagę, że faktycznych godzin pracy i płac lekarzy nikt regularnie nie zbiera.62

Oficjalnych statystyk czasu oczekiwania na wizytę, badanie czy zabieg nie znaleźliśmy; na bieżąco publikowane jest tylko obłożenie SOR-ów.63 Wizytę u specjalisty w szpitalu można zarezerwować przez internet albo przyjść bez rezerwacji — wtedy trafia się na koniec kolejki danego dnia. Według relacji Rafała, mieszkającego na Tajwanie pacjenta, na wizytę u bardzo popularnych lekarzy czeka się kilka dni, a nawet tygodni, a do innych specjalistów — znacznie krócej.64 Według doniesień prasowych z 2026 r. na tomografię w dużych centrach medycznych czekało się od 1–1,5 miesiąca do nawet roku, m.in. z powodu dużej popularności bezpłatnych badań przesiewowych.65

Odpowiedzialność zawodowa#

Lekarz wykonujący zawód musi należeć do lokalnego stowarzyszenia lekarzy, ale o jego odpowiedzialności zawodowej orzekają inne organy.66 Sprawy rozpatrują komisje dyscyplinarne powoływane przez władze miasta lub powiatu, a odwołania — komisja przy ministerstwie zdrowia. Ustawa wymaga, by co najmniej jedną trzecią członków stanowili prawnicy i osoby spoza zawodu, i wyklucza z nich polityków z wyboru. Odebranie prawa wykonywania zawodu wymaga dwóch trzecich głosów. Posiedzenia są niejawne, ale orzeczenia publikuje się w dzienniku urzędowym, a ministerstwo udostępnia wyszukiwarkę orzeczeń z ostatnich pięciu lat.67 Rocznych statystyk kar nie znaleźliśmy. Dla porównania: jak działa to w Polsce.

Tajwan w porównaniach międzynarodowych#

Tajwan nie należy ani do OECD, ani do WHO, dlatego w zestawieniach opartych na danych tych organizacji zwykle go nie ma. Na pierwszym miejscu stawiają go rankingi Numbeo, oparte na ankietach odwiedzających stronę, oraz CEOWORLD.68 Z danych tajwańskich, zebranych przez Commonwealth Fund, wynika, że w 2023 r. kraj wydawał na zdrowie 7,3% PKB, a oczekiwana długość życia wynosiła 80,2 roku.25

Co może być ciekawe dla Polski#

Z punktu widzenia jawności pieniędzy publicznych tajwański system wyróżniają trzy rozwiązania. Pacjent dostaje z każdej wizyty rachunek z kwotą zgłoszoną do ubezpieczyciela. Proces dzielenia pieniędzy jest jawny — od protokołów negocjacji budżetu po opublikowane sprawozdania finansowe szpitali. A państwo wie, gdzie pracuje każdy lekarz, bo każde stałe dodatkowe miejsce pracy wymaga zgody.

Jawność kończy się na poziomie szpitala i średniej dla zawodu: Tajwan nie pokazuje, ile publicznych pieniędzy trafia do konkretnego lekarza, a w sprawozdaniach szpitali koszty osobowe są jedną pozycją. Polski postulat jawnego rejestru wynagrodzeń według numeru PWZ dotyczy właśnie tego kolejnego kroku.

Metoda#

Tekst powstał z inspiracji publicznymi wpisami Rafała (zob. podziękowanie poniżej) — mieszkającego na Tajwanie użytkownika platformy X, który od kilku lat opisuje tamtejszy system i jego możliwe zastosowania w Polsce. Opis systemu opiera się na źródłach pierwotnych: tekstach ustaw i rozporządzeń (law.moj.gov.tw, wersja chińska, wiążąca) oraz danych i komunikatach NHIA, ministerstwa zdrowia (MOHW), ministerstwa edukacji, ministerstwa pracy i urzędu statystycznego (DGBAS). Liczby potwierdzaliśmy w pełnym tekście dokumentów. Źródła wtórne (prasa, Commonwealth Fund, raport WEF) oznaczamy w przypisach.

Kwoty przeliczamy po kursie NBP (tabela B z 30.09.2026: 1 TWD = 0,1208 zł), budżet 2023 — po średnim kursie z 2023 r. (0,1349 zł). Lata kalendarza Republiki Chińskiej (np. 114 = 2025) przeliczamy na lata naszej ery.

Przypisy

(68)

  1. MOHW, publikacja na 30-lecie NHI, 2025 („於今納保率超過 99.9%”). Wskaźnik odnosi się do osób uprawnionych, nie do całej ludności. ↩

  2. Ustawa o NHI (全民健康保險法), art. 18 (składka za członków rodziny, maks. trzy osoby) i art. 27 (podział 30/60/10); stawka 5,17% od 1.01.2021 — NHI Annual Report 2025-2026. ↩

  3. NHI Annual Report 2025-2026, s. 18–23; ustawa o NHI, art. 31–34. ↩

  4. MOHW, komunikat z 9.01.2023 (8 364,24 億 TWD); kurs: NBP, tabela B, średnia 52 notowań z 2023 r. (0,134875 zł/TWD); ludność na koniec 2023 r.: 23 420 442 (MSW Tajwanu). Budżet świadczeń nie jest tożsamy z kosztami funduszu ani z całkowitymi wydatkami na zdrowie. ↩

  5. NHI Annual Report 2025-2026, s. 44–45. ↩ ↩2

  6. Ustawa o NHI, art. 62 ust. 3. ↩

  7. MOHW/NHIA, zestawienie do komunikatu z 15.07.2026, tab. 2 — średnie roczne wartości punktu usług ogólnych w szpitalach: 0,9506 (2023), 0,9539 (2024), 0,9820 (2025). ↩

  8. NHIA (Wydział Zarządzania Medycznego), tabela rozliczonych wartości punktu wszystkich sektorów 2019–2024, kopia na stronie samorządu lekarskiego TMA (dokument NHIA, hosting wtórny). ↩

  9. NHIA, rozliczenie wartości punktu szpitali za IV kw. 2024 (punkty niepływające: 70,2 z 148,2 mld); zasady rozliczenia budżetu szpitali na 2024 r. (pozycje z gwarantowaną wartością punktu). ↩

  10. MOHW/NHIA, komunikat z 15.07.2026; NHIA, plan indywidualnych budżetów prospektywnych szpitali, region Centralny, 2025, pkt „各階區間及支付點值表” (0,75 / 0,5 / 0,25 / 0) i „新成立醫院超額點數以點值 0 支付”. ↩

  11. NHI Annual Report 2025-2026, tab. 2-6; Komitet NHI (健保會), komunikat z 1.07.2026 — prognoza na 2027 r. i ustawowe minimum rezerwy (ustawa o NHI, art. 78). ↩

  12. Ustawa o NHI, art. 5 ust. 3; rozporządzenie o składzie i obradach Komitetu NHI, art. 2. ↩

  13. Komitet NHI, komunikat z 1.07.2026 („116年度總額成長率範圍為2.619%(低推估值)~5.5%(高推估值)”). ↩

  14. Ustawa o NHI, art. 61. ↩

  15. NHIA, wykaz pozycji cennika świadczeń, stan 03.2025, kody 00109C (364 pkt, porady 1–30), 00223C (250 pkt, 31–40), 00111C/00112C (220 pkt), 00113C/00114C (160 pkt), 00117C (50 pkt, powyżej 150). Liczba porad liczona jako średnia dzienna w miesiącu. ↩

  16. NHI Annual Report 2025-2026, tab. 3-3 i 3-4; MOHW, reforma dopłat od 1.07.2023 („醫學中心調高為750元、區域醫院調高為400元，地區醫院和基層診所維持收取150元”); ustawa o NHI, art. 43. Osoby z orzeczeniem o niepełnosprawności płacą wszędzie 50 TWD. ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  17. NHI Annual Report 2025-2026, s. 40–41 („Copayments are not meant to prevent persons from receiving care that they truly need”). ↩

  18. Rozporządzenie o umowach z placówkami i nadzorze nad nimi (全民健康保險醫事服務機構特約及管理辦法), art. 36 pkt 5 („未依本法之規定向保險對象收取其應自行負擔之費用”) i art. 38 pkt 2. ↩

  19. MOHW: zakres referencyjny od 1.07.2010 („門診0-150元、急診0-300元”); zniesienie zakresu, 7.03.2024 („掛號費並非「醫療費用」性質，不受醫療法管制，限制上限亦無法律依據”); szpitale ministerstwa, 7.03.2024 („門診掛號費多數醫院在100元以下，也有醫院不收掛號費”). ↩

  20. Cenniki ośrodków zdrowia: Nowe Tajpej (wszystkie ośrodki miasta, stan na 14.10.2025: „一般掛號 50 元”); powiat Nantou (wszystkie ośrodki powiatu: „掛號費 免費”). ↩

  21. Obliczenie własne według tab. 3-3 i 3-4 raportu NHI (dopłata do leków w szpitalu lokalnym za leki w przedziale 301–400 TWD: 60 TWD) oraz cennika ambulatoryjnego szpitala lokalnego w Tajczungu (opłata rejestracyjna 100 TWD). ↩

  22. NHI Annual Report 2025-2026, tab. 3-5 („2025年以同一疾病每次住院上限為51,000元，全年累計住院上限為86,000元”); ustawa o NHI, art. 47. ↩

  23. Ustawa o NHI, art. 48; Commonwealth Fund, profil Tajwanu, 2026 (źródło wtórne: „exemptions … apply to childbirth and certain conditions, such as cancer”). ↩

  24. Rozporządzenie o umowach z placówkami (特約管理辦法), art. 32–34; stawka za salę jednoosobową: szpital Chang Gung w Linkou, cennik od 1.10.2025 („單床病房差額費（健保身分）：4,000元/日”). ↩

  25. Commonwealth Fund, International Health Care System Profiles: Taiwan, 05.2026 (źródło wtórne, na podstawie danych MOHW) — wydatki na zdrowie 7,3% PKB i oczekiwana długość życia 80,2 roku (2023); prywatne polisy „nie kupują szybszego dostępu do specjalistów ani szerszego wyboru”. ↩ ↩2

  26. Stowarzyszenie ubezpieczycieli na życie (LIA-ROC), zestawienie za 2023 r. (70,88% ludności z polisą na życie); Taiwan Insurance Institute, wskaźniki rynku, 12.2025 (262,68% — liczba aktywnych polis na życie i rentowych do liczby ludności). ↩

  27. Przepisy wykonawcze do ustawy o opiece medycznej (醫療法施行細則), art. 11 — w brzmieniu od 12.03.2010 (zob. historia zmian): „前項申報全民健康保險項目，應區分自行負擔數及全民健康保險申請數”. ↩

  28. Rachunek z wizyty 17.09.2026 opublikowany przez Rafała (@rafaltwn) na platformie X: wpis. Kwoty są zgodne z tabelą dopłat NHIA i cennikiem szpitala (zob. przypisy do sekcji „Ile płaci pacjent”). ↩

  29. MOHW (komunikaty NHIA): uruchomienie, 25.11.2014; rozbicie kosztów wizyty, 15.12.2022; liczba użytkowników, 30.09.2026 — łącznie od uruchomienia, nie liczba aktywnych. ↩

  30. MOHW, komunikat o karcie IC. ↩

  31. Rozporządzenie o leczeniu w ramach NHI, art. 8; rozporządzenie o karcie ubezpieczenia, art. 9–10; identyfikator personelu w danych z karty — NHIA, Q&A do formatu przesyłania danych 2.0, 10.2024. ↩

  32. Rozporządzenie o umowach z placówkami (特約管理辦法), art. 35 pkt 1; NHIA, kody wyjątków. ↩

  33. MOHW (komunikat NHIA), 13.04.2020 — uwierzytelnienie trzema kartami i zapytania w stanach nagłych; hasło na karcie — rozporządzenie o karcie, art. 7. ↩

  34. NHIA, program kontroli duplikatów leków (wersja z 2018 r. ze zmianami do 2025 r.). ↩

  35. MOHW (komunikat NHIA), 25.12.2018. ↩

  36. MOHW, komunikat z 11.02.2025. ↩

  37. The Reporter (報導者), „醫院敏感個資外洩”, 2025 (źródło wtórne). ↩

  38. Przepisy wykonawcze do ustawy o lekarzach (醫師法施行細則), art. 17: „其登記執業之機構以一處為限”. ↩

  39. Ustawa o lekarzach (醫師法), art. 8-2 i 27; rozporządzenie o standardach placówek (醫療機構設置標準), art. 20. ↩

  40. Rozporządzenie o standardach placówek, zał. 1: „每週達四十四小時者，得折算醫師人力一人”. ↩

  41. Tamże: „每十床應有一人以上。各診療科均應有專科醫師一人以上”. ↩

  42. Rozporządzenie o standardach placówek, art. 12-1 (od 1.05.2019, miesięczna publikacja wskaźnika); ustawa o opiece medycznej (醫療法), art. 12 i 102-1 (nowelizacja z 15.05.2026); NHIA/MOHW, dopłata za spełnienie normy trzyzmianowej. ↩

  43. Ministerstwo pracy (MOL), badanie wynagrodzeń według zawodów za 2025 r., 29.05.2026 — kategoria „醫師”: 56 063 osoby, wynagrodzenie regularne w lipcu 2025 r. 18,0 萬 TWD, roczne (2024) 249,7 萬 TWD; tylko pracownicy, bez właścicieli praktyk i samozatrudnionych. ↩

  44. DGBAS, wynagrodzenia za 2025 r.. Relacja do średniej — obliczenie własne (180 tys. ÷ 47 884 TWD). ↩

  45. 知新聞, „445家醫院護理師薪資疑灌水　衛福部：平均值供參考”, 6.03.2025 (źródło wtórne): „護理人員薪水是個資，衛福部不太可能公告個人的護理薪資”. ↩

  46. Ustawa o NHI, art. 73; rozporządzenie o sprawozdaniach finansowych placówek, art. 4 (progi 6 / 4 / 2 億 TWD). ↩

  47. MOHW/NHIA, komunikat z 15.07.2026. ↩

  48. NHIA, wykonanie rozporządzenia o sprawozdaniach finansowych, 24.03.2017 — proponowana tabela „醫務成本明細補充表” z podziałem kosztów osobowych na zawody; wzór sprawozdania w zał. 6 do rozporządzenia ma jedną linię „人事費用”. ↩

  49. CNA, „醫院人事費增加81億 醫改會憂仍加薪不加人”, 15.07.2026 (źródło wtórne; tam też udział 45,6% za 2024 r.). ↩

  50. NHIA, komunikat z 29.05.2025, tab. 2 i przypis 1 („人事費用占率=醫務人事費用合計/醫務成本”); 237 placówek; w 2022 r. mediana 45,6%. ↩

  51. 薛亞聖 i in., „台灣醫院醫師薪資制度調查”, Journal of Medical Education 6(2), 2002, s. 173–184, doi:10.6145/jme.200206_6(2).0007. ↩

  52. The Reporter (報導者), tekst o opłatach za poradę, 27.09.2020 (źródło wtórne; formuła ujawniona przez stowarzyszenie szpitali prywatnych). ↩

  53. Ministerstwo edukacji, komunikat z 28.06.2025 („自民國87年起…控管大學醫學系招生總量為每年1,300名”); MOHW, komunikat z 30.06.2025 (limit obejmuje miejsca zatwierdzane przez ministerstwo obrony). Absolwenci uczelni zagranicznych mają osobną pulę miejsc stażowych. ↩

  54. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 7 sierpnia 2025 r. w sprawie limitu przyjęć, Dz.U. 2025 poz. 1086, zał. 1 (suma — obliczenie własne); ludność Polski wyliczona z danych GUS (143,6 tys. lekarzy przy wskaźniku 38,5 na 10 tys.); ludność Tajwanu na koniec 2025 r.: 23 299 132 (MOHW, rocznik — zob. niżej). ↩

  55. Rozporządzenie o specjalizacjach lekarskich (專科醫師分科及甄審辦法), art. 9–11; MOHW, komunikat z 5.01.2015 (kontrola limitów specjalizacji „自90年度起”, czyli od 2001 r.); MOHW, komunikat o absolwentach uczelni zagranicznych („我國醫師人力係採教考訓用管制容額方式培育”). ↩

  56. MOHW, Departament Statystyki, rocznik usług placówek medycznych za 2025 r., tab. 5–6: 56 337 lekarzy medycyny zachodniej (西醫師) zarejestrowanych do wykonywania zawodu. Z lekarzami medycyny chińskiej i dentystami: 35,0 na 10 tys. ↩ ↩2

  57. GUS, „Zasoby kadrowe w wybranych zawodach medycznych na podstawie źródeł administracyjnych w 2025 r.”, s. 2 — lekarze pracujący bezpośrednio z pacjentem, bez dentystów, stan na 31.12.2025. ↩

  58. NHIA, Handbook of Taiwan’s National Health Insurance 2020-2021, s. 48 (akupunktura i zabiegi medycyny chińskiej przy urazach w ramach „tego samego cyklu leczenia”). ↩

  59. S.-C. Chang, Y.-C. Yu, C.-L. Shih, „The number and composition of work hours for attending physicians in Taiwan”, Scientific Reports 10:14934, 2020 — ankieta szpitali z 2018 r., łącznie z dyżurami pod telefonem. ↩

  60. MOL, rezydenci objęci kodeksem pracy od 1.09.2019; MOHW, wytyczne czasu pracy rezydentów; MOHW, o lekarzach prowadzących. ↩

  61. MOHW, komunikat z 5.01.2015. ↩

  62. F.-J. J. Tsai i in., „Taiwan: Sustainability and Resilience in the Taiwanese Health System”, WEF/PHSSR, 2024 (źródło wtórne). ↩

  63. MOHW, komunikat z 7.03.2025 — bieżące dane o obłożeniu SOR (pacjenci czekający na przyjęcie, na lekarza, na OIOM). ↩

  64. Wpisy Rafała (@rafaltwn) na platformie X — relacja pacjenta, nie dane statystyczne: o rejestracji do neurologa („Można też »z ulicy«, ale lądujesz na końcu kolejki”), o czasie oczekiwania („do najlepszego czeka się tygodniami”), o wizytach u specjalistów. ↩

  65. UDN, 25.03.2026 i 15.08.2026 (źródła wtórne; wypowiedzi przedstawicieli szpitali). ↩

  66. Ustawa o lekarzach, art. 9 (obowiązek przynależności do lokalnego stowarzyszenia, 醫師公會); krajowa federacja to Taiwan Medical Association. ↩

  67. Ustawa o lekarzach, art. 25–25-2; rozporządzenie o postępowaniu dyscyplinarnym (醫師懲戒辦法), art. 2, 12, 13 i 22; wyszukiwarka orzeczeń MOHW. ↩

  68. Numbeo, metoda Health Care Index („derived from surveys answered by website visitors”); CEOWORLD, Health Care Index 2019. ↩

← Wszystkie analizy · Postulat →