Wizyty, których nie było.

Mechanizm: wpis jest pieniądzem

Fundusz nie widzi tego, co dzieje się w gabinecie. Widzi to, co placówka zaraportuje: rodzaj świadczenia, datę, pacjenta. Każdy taki rekord ma wycenę w punktach — i to on, a nie sama wizyta, zamienia się w przelew.

Do tego dochodzi plan. Szpital z sieci, który w okresie rozliczeniowym wykaże co najmniej 98% punktów, na których opierał się jego dotychczasowy ryczałt, zachowuje w kolejnym okresie ryczałt w pełnej podstawie; jeśli wykaże mniej, podstawą staje się faktycznie wykazana liczba punktów.¹ Jak to działa, opisujemy w tekście Rozliczenia NFZ. Gdy pod koniec okresu brakuje punktów, liczby można „domknąć” na trzy sposoby:

1. przyjąć więcej pacjentów — czyli zrobić to, do czego system ma motywować;
2. wykazać wykonane świadczenia jako droższe, niż były naprawdę (tzw. upcoding);
3. wpisać świadczenie, którego w ogóle nie było.

Trzecia droga jest najtrudniejsza do wykrycia, bo dokumentacja wygląda poprawnie. Jedynym świadkiem spoza relacji placówka–NFZ, który wie, że wizyty nie było, jest pacjent.

Skala: tysiące zgłoszeń, połowa zasadna

Według danych NFZ, które przytoczył Rynek Zdrowia, od początku 2024 r. do sierpnia pacjenci zgłosili blisko 3,5 tys. zastrzeżeń do świadczeń widocznych w Internetowym Koncie Pacjenta.² Ponad 1,6 tys. z nich okazało się zasadnych. Najwięcej dotyczyło stomatologii i rehabilitacji — usług tanich w przeliczeniu na jedno świadczenie, rozliczanych masowo i rzadko sprawdzanych przez pacjentów.

Przykłady opisywane w mediach:³

• wizyta u reumatologa w przychodni, w której pacjent nigdy się nie leczył,
• proteza zębowa rozliczona z NFZ, choć pacjent jej nie dostał,
• rehabilitacja wykazana jako refundowana, mimo że pacjent zapłacił za nią prywatnie.

Dlaczego akurat pacjent musi to wyłapać

Kontrole NFZ są wybiórcze: obejmują wybrane placówki i okresy, często z opóźnieniem. W I kwartale 2026 r. działy kontroli Funduszu przeprowadziły 490 kontroli i czynności sprawdzających, w tym 294 kontrole w trybie art. 61a ustawy o świadczeniach.⁴

Na łączny efekt finansowy — dokładnie 54 356 609 zł — złożyły się zwroty nienależnie wypłaconych środków (23,6 mln zł), kary umowne (blisko 30,5 mln zł) i odszkodowania (ponad 213 tys. zł).

Największą pojedynczą karę w tym okresie — 1 870 003 zł — otrzymał, jak podał Bankier.pl, szpital w Rzeszowie.⁵ Według doniesień placówka zamiast faktycznie wykonanych zabiegów wykazywała do rozliczenia znacznie droższe procedury, których nie przeprowadzono.

Kontrolerów jest za mało, by sprawdzić każdy wpis. Pacjentów — wystarczająco wielu. Każdy, kto zajrzy do własnej historii wizyt, staje się częścią rozproszonego audytu.

Sprawdź swoje IKP — instrukcja

Przejdź do pacjent.gov.pl

Przypisy 8ustawy, dane i komunikaty, z których korzystaliśmy

1. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 22 września 2017 r. w sprawie sposobu ustalania ryczałtu systemu podstawowego szpitalnego zabezpieczenia świadczeń opieki zdrowotnej, tekst jednolity: Dz.U. 2025 poz. 878, § 3 ust. 1 pkt 3–4; zm. Dz.U. 2026 poz. 105. ↩

2. Rynek Zdrowia, Zgłoszenia nieprawdziwych świadczeń widocznych w IKP — skala i przykłady, 10.08.2024. ↩

3. Rzeczpospolita, Pacjenci odkrywają na swoich kontach świadczenia, z których nie korzystali, 08.08.2024. ↩

4. NFZ, Sprawozdanie z działalności Departamentu Kontroli za I kwartał 2026 r., s. 4 i 9 — liczba 490 obejmuje także kontrole ordynacji i aptek. ↩

5. Bankier.pl, Wyniki kontroli NFZ w I kwartale 2026 r. i kara dla szpitala w Rzeszowie, 07.2026. ↩

6. pacjent.gov.pl, Internetowe Konto Pacjenta. ↩

7. pacjent.gov.pl, Centrum wsparcia IKP — pytania i odpowiedzi. ↩

8. NFZ, Zgłaszanie nieprawidłowości przez IKP. ↩