Aktualizacja Nowe: przeglądarka monitoringu płac — 1 358 placówek

EN

Mechanizmy

Kontrakt czy etat — od tego zależy, co widać.

Ok. 73% specjalistów rozlicza się jako firma albo na zleceniu, a nie na etacie. Płacę etatową wyznacza jawna ustawa, kwot kontraktów nikt nie publikuje — i od tej różnicy zależy, czy da się policzyć, ile publicznych pieniędzy trafia do jednej osoby.

Aktualizacja
Opracowanie
Redakcja
Czas czytania
3 min

Większość lekarzy specjalistów nie pracuje w szpitalu na etacie, tylko na kontrakcie.12 Ta jedna różnica przesądza, czy w ogóle da się ustalić, ile publicznych pieniędzy trafia do jednej osoby — dlatego spina pozostałe mechanizmy opisane w serwisie.

73%

specjalistów rozlicza się na umowach cywilnoprawnych — kontrakcie B2B albo zleceniu (dokładnie 73,16%)

<6%

prywatnych ofert pracy dla lekarzy proponuje umowę o pracę

Dwie formy zatrudnienia, dwa poziomy jawności

Etat to umowa o pracę: płaca zasadnicza nie może spaść poniżej progu z ustawy, czas pracy ma limity, a pracownik — urlop i chorobowe. Kontrakt to umowa cywilnoprawna: lekarz wystawia fakturę jako firma albo dostaje wynagrodzenie ze zlecenia. Stawkę ustalają strony i nikt jej nie publikuje.

Etat (umowa o pracę)Kontrakt (umowa cywilnoprawna)
PodstawaKodeks pracyKodeks cywilny: działalność gospodarcza (B2B) albo zlecenie lub dzieło
PłacaCo najmniej minimum z ustawy — dla specjalisty 12 910,16 zł od 1 lipca 2026 r.Kwota z umowy
Co jest jawneUstawowe minimum, znane co do złotówkiAni stawka, ani łączna kwota
Czas pracy48 h tygodniowo, z klauzulą opt-out do ok. 78 hBez limitów Kodeksu pracy — placówki można sumować
OchronaPłatny urlop, chorobowe, ochrona przed zwolnieniemBrak — jak u każdego przedsiębiorcy

Udział kontraktów to dane AOTMiT, które opisała Rzeczpospolita.1 Ustawowe minima dla lekarzy pokazujemy w zestawieniu Rozkład wynagrodzeń, a dla pozostałych zawodów medycznych — w zestawieniu Personel medyczny.

Legalne i często korzystne

Kontrakt sam w sobie nie jest nadużyciem. Lekarz zyskuje elastyczność i wyższą stawkę, szpital — swobodę w układaniu grafiku. Nie oceniamy formy zatrudnienia. Opisujemy jej skutek uboczny: z widoku znika pieniądz publiczny.

Płaca etatowa wynika z jawnej taryfy i trafia na listę płac. Kontrakt to przychód firmy rozliczany fakturami. Tych kwot nikt nie zbiera w jednym miejscu, a ten sam lekarz może mieć kontrakty w kilku placówkach naraz. Dopóki wypłat ze środków publicznych nie sumuje się dla każdej osoby, łączna kwota pozostaje nieznana.

Trzy powody, dla których wygrywa kontrakt

73% to nie moda ani przypadek. Ku kontraktowi pchają trzy mechanizmy i żaden z nich nie wynika ze złej woli lekarza.

  1. 01.

    Podatki i składki. Na działalności usługi medyczne można rozliczać ryczałtem 14% od przychodu. Składka zdrowotna zależy wtedy od progu przychodu i w najwyższym — ponad 300 tys. zł rocznie — wynosi w 2026 r. 1495,04 zł miesięcznie, dalej już nie rośnie. Na etacie obowiązuje skala 12/32%, a składka zdrowotna to 9% dochodu. Przy przychodzie rzędu 1,6 mln zł składka z ryczałtu jest mniej więcej ośmiokrotnie niższa niż od tej samej kwoty na etacie.

  2. 02.

    Godziny. Limit 48 godzin tygodniowo z Kodeksu pracy nie obejmuje kontraktu, więc można legalnie pracować w wielu placówkach bez górnej granicy. To silnik wieloetatowości.

  3. 03.

    Interes szpitala. Przy kontrakcie szpital nie płaci składek pracodawcy ani za urlop i chorobowe, a grafik układa swobodniej. Gdy brakuje lekarzy, etatu często w ogóle nie proponuje.

Wyliczenie obciążeń podaje Money.pl,3 porównanie obu form w szpitalu — Wsparcie dla Szpitala.4 Jak sumowanie placówek wygląda w praktyce, opisujemy w tekście o wieloetatowości.

Sześć rodzajów kontraktu

Kontrakt to nie jeden model. Prof. Urszula Demkow, lekarka i była wiceminister zdrowia, wyróżnia co najmniej sześć, a każdy inaczej łączy wypłatę z wykonaną pracą. Jej teza: patologią nie jest sama forma umowy, tylko brak przejrzystości — wynagrodzenie oderwane od czasu, kosztu i efektu leczenia.

Za co płaci szpitalGdzie bywa problem
GodzinowyStawka za każdą godzinę pracyNajprzejrzystszy, ale nagradza czas, a nie efekt
DyżurowyKwota za dyżur 12-, 16- lub 24-godzinnyWysoka stawka bez względu na obciążenie; jedna osoba zbiera zbyt wiele dyżurów
Ryczałt miesięcznyStała kwota za zakres obowiązkówBez precyzyjnego zakresu staje się wysoką wypłatą, której nie da się rozliczyć
Od proceduryKwota za zabieg, opis badania, konsultacjęPremiuje liczbę procedur, także ponad potrzebę
Procent od przychoduUdział w wartości świadczenia rozliczonego z NFZNajbardziej ryzykowny: lekarz bierze procent, a salę, anestezjologa, pielęgniarki i powikłania opłaca szpital, który na zabiegu może stracić
Od zyskuUdział w wyniku po odjęciu kosztówRacjonalniejszy, ale w dochodowych dziedzinach — kardiologii inwazyjnej, ortopedii, neurochirurgii — tworzy kominy płacowe

Najczęściej modele się mieszają: stawka godzinowa, do tego dyżury, procedury, ryczałt za gotowość i dodatek funkcyjny. Gdy kilka mechanizmów nakłada się na siebie, bez dokładnej kontroli trudno powiedzieć, za co właściwie szpital płaci — i tu najłatwiej o komin płacowy. Dlatego rozwiązaniem nie jest zakaz kontraktów, tylko jawność: łączne wypłaty każdej osoby, ewidencja czasu pracy i publiczne punkty odniesienia dla stawek.

Typologię opublikował Klub Jagielloński na licencji CC BY 4.0.5

Ile więcej — i dlaczego tego nie widać

25 595zł/mies.

mediana wynagrodzenia specjalisty na kontrakcie; na etacie — 23 666 zł

316tys. zł/mies.

najwyższy kontrakt w zestawieniu szpitali wojewódzkich; najwyższy etat — ok. 101 tys. zł

Na medianie różnica jest umiarkowana — kontrakt daje ok. 8% więcej. Rośnie jednak ku górze skali i na samym szczycie jest już kilkukrotna. A właśnie kwot kontraktowych nikt nie publikuje: etat widać co do złotówki, kontrakt to przychód firmy poza rejestrem płac.

Rzadki wgląd w pełne roczne dochody dają oświadczenia majątkowe lekarzy, którzy są radnymi. W 182 sprawdzonych oświadczeniach za lata 2024–2025 w 165 widać własną praktykę lekarską, a w 11 — tylko etat i umowy. Za 2025 r. mediana dochodu z samej praktyki to ok. 500 tys. zł (104 oświadczenia), a dochodu z pracy łącznie — ok. 633 tys. zł (113). Rozkład i linki do oświadczeń zebraliśmy w analizie Lekarze-radni.

Przypisy 5ustawy, dane i komunikaty, z których korzystaliśmy
  1. Rzeczpospolita, Wypłaty lekarzy na kontraktach większe niż 100 tys. zł tylko w 1 proc. przypadków — dane AOTMiT o formach zatrudnienia lekarzy. ↩ ↩2

  2. HireDoc, Raport z rynku pracy lekarzy, III kw. 2025 — udział ofert etatowych. ↩

  3. Money.pl, Lekarze na ryczałcie — wysokie dochody i niskie obciążenia (opinia M. Samborskiej). ↩

  4. Wsparcie dla Szpitala, Praca na kontrakt czy etat w szpitalu w 2026 r. ↩

  5. Klub Jagielloński, Kontrakty maskują braki kadrowe. Co znajduje się na umowach lekarzy w Polsce, 13.07.2026 (prof. Urszula Demkow, CC BY 4.0). ↩

Historia zmian 4

ostatnia zmiana 16.10.2026 · Zaktualizowane dane z oświadczeń majątkowych lekarzy-radnych: w 165 ze 182 sprawdzonych oświadczeń widać własną praktykę lekarską, a mediana dochodu za 2025 r. to ok. 500 tys. zł z samej praktyki i ok. 633 tys. zł z pracy łącznie.
  1. Zaktualizowane dane z oświadczeń majątkowych lekarzy-radnych: w 165 ze 182 sprawdzonych oświadczeń widać własną praktykę lekarską, a mediana dochodu za 2025 r. to ok. 500 tys. zł z samej praktyki i ok. 633 tys. zł z pracy łącznie.

  2. Dodane dane z oświadczeń majątkowych lekarzy-radnych, jedynej grupy lekarzy, których pełny dochód z praktyki jest jawny: w 183 zebranych oświadczeniach 144 osoby rozliczają praktykę przez działalność gospodarczą, a mediana ich rocznego dochodu to ok. 633 tys. zł.

  3. Dodane zestawienie sześciu rodzajów kontraktu — od stawki godzinowej po procent od przychodu i udział w zysku — z opisem, gdzie każdy z nich bywa problemem (typologia opublikowana przez Klub Jagielloński).

  4. Dodane: trzy powody przewagi kontraktu (podatki i składki, brak limitu godzin, interes szpitala), porównanie mediany i szczytu wynagrodzeń na kontrakcie i na etacie (25 595 i 23 666 zł miesięcznie; najwyżej 316 tys. i ok. 101 tys. zł) oraz paradoks ustawy o najniższych wynagrodzeniach, która kontraktów nie obejmuje.

Jak powstał ten tekst. Źródła to publiczne dokumenty, dane i akty prawne — każde z linkiem w przypisach. Narzędzia AI pomagają je opracować: uporządkować, policzyć i zredagować tekst. O tezach decyduje redakcja, która zatwierdza każdą publikację.

Widzisz błąd? Poprawki publikujemy w rejestrze sprostowań z datą i opisem zmiany. Opisujemy mechanizmy, a nie konkretne osoby.

Zgłoś sprostowanie

Stanowisko redakcji

Jawne kwoty, chronione nazwiska.

Postulujemy, by państwo co kwartał publikowało łączne wynagrodzenie każdej osoby pracującej w placówkach z umową z NFZ — zsumowane ze wszystkich miejsc pracy, pod stałym identyfikatorem zamiast imienia i nazwiska.

Poznaj postulatProjekt ustawy

Etap: weryfikacja prawna · wersja 0.3

Popularne