Węgry mają jednego publicznego płatnika i państwowe szpitale, a na zdrowie wydają mniejszą część dochodu narodowego niż Polska. W 2021 r. przeprowadziły reformę zatrudnienia lekarzy: płace lekarzy szpitalnych zapisano w ustawie, pracę dodatkową uzależniono od zgody, a koperty uznano za przestępstwo. Opisujemy, jak ten system działa według węgierskich ustaw i danych urzędowych, i sprawdzamy, co w nim jest jawne. Opisujemy stan prawny na 19 listopada 2026 r. — pół roku po zmianie rządu.
Jeden płatnik, państwowe szpitale
Za leczenie płaci Narodowy Zarząd Funduszu Ubezpieczenia Zdrowotnego (NEAK). Ubezpieczonych jest ok. 96% mieszkańców.1 Fundusz jest częścią budżetu państwa, uchwalaną w ustawie budżetowej: na 2026 r. zaplanowano 5 112,6 mld forintów (ok. 61,1 mld zł), o 8,6% więcej niż w planie na 2025 r.2
5 112,6mld forintów
wynosi fundusz ubezpieczenia zdrowotnego (ok. 61,1 mld zł)
1 146,4mld forintów
z tego dopłaca budżet państwa do wydatków; osobno budżet płaci 730,4 mld forintów składek za uprawnionych (ok. 13,7 mld zł)
Kto nie jest ubezpieczony z żadnego tytułu, płaci miesięczną składkę zdrowotną sam. Jeśli zaległość przekroczy sześciokrotność miesięcznej kwoty, traci prawo do bezpłatnych świadczeń, a późniejsza spłata nie działa wstecz.3
Szpitale należą do państwa i podlegają centralnej dyrekcji szpitali. Od 2022 r. ochronę zdrowia nadzorowało ministerstwo spraw wewnętrznych;1 rząd powołany w maju 2026 r. utworzył odrębne ministerstwo zdrowia.4
Ile to kosztuje
Wydatki bieżące na zdrowie w 2024 r. (Eurostat)
Węgierskie placówki mają zaległe zobowiązania. Według Skarbu Państwa placówki ochrony zdrowia miały 30 września 2026 r. 48,4 mld forintów (ok. 578 mln zł) wymagalnych zobowiązań, niemal w całości wobec dostawców.5
Limit zamiast cennika
Szpital rozlicza się z płatnikiem według grup rozpoznań, ale tylko do rocznego limitu. Za świadczenia ponad limit — do 10% — dostaje 30% stawki podstawowej.6 Lekarz rodzinny dostaje opłatę za każdego zapisanego pacjenta, ważoną wiekiem; powyżej 2 400 punktów stawka maleje.6
Ile płaci pacjent
Wizyta u lekarza i pobyt w szpitalu są bezpłatne; pacjent dopłaca do leków. Mimo to z kieszeni pacjentów pochodzi 22,8% wydatków na zdrowie — wyraźnie więcej niż w Polsce (16,6%) i średnio w Unii (15,1%).
Osobno ustawa reguluje koperty wręczane lekarzom (hálapénz). Od 1 stycznia 2021 r. ustawa o ochronie zdrowia zakazuje pracownikowi medycznemu żądania i przyjmowania jakiejkolwiek korzyści poza przewidzianą w przepisach — w trakcie leczenia i po nim. Wyjątkiem jest jednorazowy upominek rzeczowy po zakończeniu leczenia, wart najwyżej 5% miesięcznej płacy minimalnej.7 Kodeks karny przewiduje dla wręczającego karę do roku pozbawienia wolności, a dla przyjmującego — do trzech lat.8
Czy koperty zniknęły, nie wiadomo. Według prasy do połowy 2024 r. wszczęto 105 spraw obejmujących ok. 250 pracowników ochrony zdrowia;9 statystyki skazań nie znaleźliśmy.
Praca i zarobki lekarzy
Lekarze szpitali państwowych i samorządowych pracują od 2021 r. w odrębnym stosunku służbowym. Ich płacę zasadniczą wyznacza tabela w załączniku do ustawy, zależna tylko od stażu.10
| Staż pracy | Płaca zasadnicza |
|---|---|
| 0–2 lata | 687 837 forintów (ok. 8 210 zł) |
| 11–15 lat | 1 399 247 forintów (ok. 16,7 tys. zł) |
| 21–25 lat | 1 655 653 forinty (ok. 19,8 tys. zł) |
| 41 lat i więcej | 2 380 057 forintów (ok. 28,4 tys. zł) |
Tabela wyznacza poziom odniesienia. Po corocznej ocenie pracy pracodawca może płacę podnieść o 40% albo obniżyć najwyżej o 20%; poza tym wynagrodzenie nie może przekroczyć 120% kwoty z tabeli, o ile rozporządzenie nie stanowi inaczej. Dyżury, nadgodziny i dodatki płaci się osobno, według stawek ustalanych przez centralną dyrekcję szpitali.10 11 Dla porównania: przeciętne wynagrodzenie brutto w gospodarce wyniosło w 2025 r. 705 000 forintów miesięcznie (ok. 8 420 zł).12
Tabela nie obejmuje lekarzy rodzinnych ani sektora prywatnego. Nie zakończyła też sporu o to, ile lekarze zarabiają naprawdę. Ministerstwo podało, że średnia płaca 10 653 lekarzy zatrudnionych w pełnym wymiarze wyniosła w marcu 2025 r. 2 135 367 forintów brutto (ok. 25,5 tys. zł) ze wszystkimi dodatkami; izba lekarska wyliczyła z samych płac zasadniczych tej samej grupy ok. 1,5 mln forintów (ok. 17,9 tys. zł).13 Obie liczby dotyczą ok. jednej trzeciej lekarzy. Urząd statystyczny podał dla lekarzy zatrudnionych w pełnym wymiarze średnio ok. 1,7 mln forintów brutto w grudniu 2024 r. (ok. 20,3 tys. zł).13
Praca publiczna i prywatna jednocześnie
Węgierska ustawa wymaga zgody. Lekarz w stosunku służbowym może podjąć dodatkową pracę zarobkową tylko za uprzednią zgodą wyznaczonego organu — wyjątkiem są m.in. nauka i dydaktyka. Kto podejmie pracę bez wniosku o zgodę, może zostać zwolniony w trybie natychmiastowym.10 Organ ma na decyzję osiem dni i bierze pod uwagę przepisy o czasie pracy oraz bezpieczeństwo pacjentów.11
Dwa dalsze ograniczenia dotyczą miejsca i pacjenta. W siedzibie własnego publicznego szpitala lekarz może prowadzić inną działalność leczniczą tylko za zgodą i tylko w trzech wskazanych dziedzinach, takich jak dializy.11 W ramach publicznego etatu nie może też leczyć pacjenta, którego wcześniej leczył z tej samej choroby poza tym etatem — z wyjątkiem nagłych przypadków.10 Przepis nie zakazuje praktyki prywatnej — dotyczy tylko pacjenta leczonego wcześniej z tej samej choroby.
Ile zgód wydano i ilu odmówiono, nie wiadomo — nie znaleźliśmy takich danych ani jawnego rejestru zgód.
Co jest jawne
Miejsce w kolejce. Ustawa o ubezpieczeniu zdrowotnym nakazuje publikować listy oczekujących bez danych osobowych, ale tak, by każdy pacjent mógł jednoznacznie odnaleźć swoje miejsce — najpóźniej trzy dni po każdej zmianie. Pacjent dostaje w tym celu własny identyfikator.14 Płatnik publikuje też liczbę oczekujących i przewidywany czas dla każdego szpitala.15
Tabela płac. Płaca zasadnicza lekarza na każdym szczeblu stażu jest zapisana w ustawie.10
Zadłużenie — łącznie. Skarb Państwa co miesiąc publikuje sumę wymagalnych zobowiązań placówek, bez podziału na szpitale.5
Wypłaty płatnika — według rodzaju świadczeń. Płatnik publikuje wypłaty dla każdej pozycji budżetu, np. leczenia szpitalnego czy opieki podstawowej, a nie dla poszczególnych szpitali.16
Czego nie widać. Zarobków poszczególnych lekarzy, zgód na pracę dodatkową ani zadłużenia poszczególnych szpitali. Ustawa o jawności uznaje za publiczne imię, stanowisko i zakres zadań osoby wykonującej zadania publiczne, a wynagrodzenia wprost nie wymienia.17
Ilu jest lekarzy i jak długo się czeka
Lekarze i niezaspokojone potrzeby zdrowotne (Eurostat)
Rejestr list oczekujących obejmuje 15 rodzajów zabiegów i pokazuje tylko te przypadki, w których szpital zgłasza oczekiwanie dłuższe niż 60 dni; nie obejmuje wizyt u specjalistów.15 18 Według danych płatnika cytowanych przez prasę we wrześniu 2026 r. dłużej niż 60 dni czekało na endoprotezę kolana 21 741 osób, na endoprotezę biodra 10 607, a na operację zaćmy 6 291. Pacjenci zoperowani w poprzednim półroczu czekali na kolano średnio 293 dni (mediana 198), a na biodro 143 dni (mediana 43).18
Pracujących lekarzy było w 2025 r. 42 117; w rejestrze lekarzy figuruje 76 641 osób. Lekarzy rodzinnych dla dorosłych jest 4 166 — o jedną piątą mniej niż w 1998 r. (5 210) — i na jednego przypada 2 075 zapisanych pacjentów.19 20 Nieobsadzonych praktyk było w lipcu 2026 r. ponad 760.21
Zadowolenie i wyniki
Węgry i Polska w badaniach opinii i w statystyce
Odpowiedzialność zawodowa i karna
Zawodowa. W 2023 r. parlament zniósł obowiązkową przynależność do izby lekarskiej i odebrał jej postępowania etyczne.22 Ustawa obowiązująca od 22 października 2026 r. przywraca obowiązek członkostwa, a od 1 stycznia 2027 r. postępowania etyczne znów prowadzi izba.23 Statystyk takich postępowań ani odebranych praw wykonywania zawodu nie znaleźliśmy.
Karna. Kodeks karny ma osobny przepis o narażeniu na niebezpieczeństwo przy wykonywaniu zawodu. Za nieumyślne naruszenie reguł zawodowych, które naraziło pacjenta albo spowodowało uszkodzenie ciała, grozi do roku pozbawienia wolności; gdy skutkiem jest ciężki uszczerbek — do trzech lat, a gdy śmierć — od roku do pięciu lat.8 Statystyki skazań lekarzy nie znaleźliśmy.
Cywilna. Zezwolenie na prowadzenie działalności leczniczej wymaga ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej.7 Systemu odszkodowań bez orzekania o winie nie znaleźliśmy.
Co może być ciekawe dla Polski
Widać na Węgrzech
każdemu, w ustawie albo w publikacji urzędu
- Własne miejsce w kolejce do operacji — bez nazwisk, z identyfikatorem pacjenta.
- Płacę zasadniczą lekarza na każdym szczeblu stażu — w ustawie.
- Łączne zadłużenie szpitali — co miesiąc.
Nie widać
także na Węgrzech
- Zarobków poszczególnych lekarzy — a średnią rząd i izba lekarska liczą inaczej z tych samych danych.
- Ile zgód na pracę dodatkową wydano i komu.
- Zadłużenia i wypłat płatnika dla poszczególnych szpitali.
Węgry pokazują dwie rzeczy naraz. Po pierwsze, jawna tabela płac nie odpowiada na pytanie, ile lekarze zarabiają: dodatki i dyżury są poza tabelą, więc ministerstwo i izba lekarska podają z tych samych danych liczby różniące się o ok. 600 tys. forintów. Po drugie, lista oczekujących może być jawna bez ujawniania nazwisk — pacjent sprawdza swoje miejsce po identyfikatorze. Tę samą zasadę, stały identyfikator zamiast nazwiska, proponujemy w Polsce dla łącznych wynagrodzeń z pieniędzy publicznych w postulacie „Jawne kwoty, chronione nazwiska”.
Metoda
Opis opieramy na tekstach węgierskich ustaw i rozporządzeń w brzmieniu ujednoliconym, ustawie budżetowej, danych urzędu statystycznego (KSH), Skarbu Państwa i płatnika oraz profilu Węgier przygotowanym przez OECD i Europejskie Obserwatorium dla Komisji Europejskiej. Liczby o kolejkach, postępowaniach w sprawie kopert i średniej płacy lekarzy znamy z węgierskiej prasy, która cytuje dokumenty urzędowe — nie udało się otworzyć ich bezpośrednio. Wskaźniki porównawcze dla Węgier, Polski i Unii pochodzą z tych samych zbiorów Eurostatu i tego samego roku. Kwoty w obcych walutach przeliczamy na złote po kursie średnim NBP z 20.11.2026 (tabela 226/A/NBP/2026): 1 HUF = 0,011942 zł. Przeliczenia są przybliżone i zmieniają się razem z kursem.
Kwoty z tabeli płac to płaca zasadnicza, bez dyżurów i dodatków. Opisujemy stan prawny na 19 listopada 2026 r.
Przypisy 23ustawy, dane i komunikaty, z których korzystaliśmy
-
OECD / European Observatory on Health Systems and Policies dla Komisji Europejskiej, State of Health in the EU. Hungary: Country Health Profile 2025, s. 6–7. ↩ ↩2
-
Ustawa LXIX z 2025 r. o budżecie centralnym na 2026 r., rozdz. LXXII; plan na 2025 r.: ustawa XC z 2024 r.. Zmiana procentowa — obliczenie własne. ↩
-
Ustawa CXXII z 2019 r. o uprawnionych do świadczeń z ubezpieczenia społecznego, art. 43 i art. 46 ust. 2. ↩
-
Rozporządzenie rządu 323/2026 — instytut zdrowia publicznego pod kierunkiem ministra zdrowia; o powołaniu ministra: hvg.hu, 12.05.2026. ↩
-
Magyar Államkincstár (Skarb Państwa), zobowiązania jednostek budżetu centralnego — stan na 30.09.2026. ↩ ↩2
-
Rozporządzenie rządu 43/1999 o finansowaniu świadczeń zdrowotnych, § 11 i § 28. ↩ ↩2
-
Ustawa CLIV z 1997 r. o ochronie zdrowia, art. 108 i art. 138/A. ↩ ↩2
-
Ustawa C z 2012 r. — Kodeks karny, § 165, § 290 ust. 6 i § 291. ↩ ↩2
-
hvg.hu, 250 pracowników ochrony zdrowia objętych postępowaniami za przyjmowanie kopert, 25.06.2024. ↩
-
Ustawa C z 2020 r. o stosunku służbowym w ochronie zdrowia, art. 1, 4, 7 i 8 oraz załącznik nr 1. ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5
-
Rozporządzenie rządu 528/2020 o wykonaniu ustawy o stosunku służbowym w ochronie zdrowia, § 6–7 i § 26. ↩ ↩2 ↩3
-
Központi Statisztikai Hivatal, Keresetek, 2025. január–december. ↩
-
Lakmusz, Czy średnia płaca lekarzy naprawdę przekracza dwa miliony forintów?, 15.12.2025 — omówienie dokumentu ministerstwa z marca 2025 r. ↩ ↩2
-
Ustawa LXXXIII z 1997 r. o świadczeniach obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego, art. 20/A. ↩
-
Rozporządzenie rządu 287/2006 o listach oczekujących, § 12/B, § 13 i § 16. ↩ ↩2
-
Ustawa CXII z 2011 r. o prawie do samostanowienia informacyjnego i wolności informacji, art. 26 ust. 2. ↩
-
Telex, o listach oczekujących i planie ich skrócenia, 13.09.2026 — dane płatnika (NEAK). ↩ ↩2
-
Központi Statisztikai Hivatal, lekarze — tablica 4.1.1.5. ↩
-
Központi Statisztikai Hivatal, opieka podstawowa — tablica 4.1.1.7. ↩
-
444.hu, coraz mniej lekarzy rodzinnych dla coraz większej liczby pacjentów, 17.07.2026 — analiza instytutu GKI na danych dyrekcji szpitali. ↩
-
Ustawa I z 2023 r.; co zmieniła, opisuje preambuła ustawy LXIV z 2026 r., która te zmiany cofa. ↩
-
Ustawa LXIV z 2026 r.; przepisy przejściowe: ustawa XCVII z 2006 r. o izbach zawodów medycznych, § 32–33. ↩