O studiach lekarskich krążą dwie obiegowe opinie: że studenci masowo je porzucają i że absolwenci masowo wyjeżdżają. Obie można sprawdzić w aplikacji Ministerstwa Zdrowia, która zestawia dane z systemu POL-on, ZUS i NFZ.1 Wynika z niej, że mniej więcej co piąty Polak rozpoczynający medycynę nie kończy jej w terminie, że najwięcej osób odpada na pierwszym roku i że sześć lat po dyplomie składki ZUS w Polsce nie ma 5% absolwentów. Jednej rzeczy państwo nie gromadzi w ogóle: dlaczego studenci odpadają.
80%
tylu absolwentów-Polaków w 2023/24 przypadało na studentów I semestru z 2018/19 — dyplom w nominalnym terminie
16,7%
studentów I roku skreślono w ciągu roku akademickiego 2023/24
5,0%
absolwentów z rocznika 2016/17 nie miało w 2023 r. składki ZUS w Polsce
Trzy liczby, które łatwo źle odczytać
Kto szuka danych o odsiewie na medycynie, trafia zwykle na trzy liczby. Żadna z nich nie mierzy tego, co się jej przypisuje.
- „29% porzuca studia”. Wynik Ośrodka Przetwarzania Informacji dotyczy całej dziedziny nauk medycznych, a nie samego kierunku lekarskiego, i roczników, które zaczynały studia w latach 2012–2017. Nauki medyczne miały w tym zestawieniu najniższy odsetek porzuceń, na równi ze sztuką; średnia dla wszystkich studiów wyniosła 40%.2
- „Nawet 2/3 przyjętych rezygnuje”. To zjawisko z rekrutacji, a nie ze studiów: kandydaci zapisują się na kilka uczelni naraz i zwalniają miejsca, z których nie skorzystają.3
- Zaświadczenia do pracy za granicą. Samorząd lekarski wydał ich 4 884 w latach 2018–2022 (do końca września 2022 r.), łącznie lekarzom, lekarzom dentystom i specjalistom. NIK zastrzega jednak, że liczba zaświadczeń nie jest liczbą osób, które wyjechały: obejmuje także tych, którzy dopiero zamierzają pracować w innym kraju UE.4
Co piąty nie kończy w terminie
Najprostszą uczciwą miarą jest porównanie absolwentów danego roku ze studentami pierwszego semestru w roczniku, który powinien wtedy kończyć studia. Kto zaczął w roku akademickim 2018/19, w nominalnym terminie kończy w 2023/24. Dyplom uzyskało wtedy 4 776 osób narodowości polskiej, a na pierwszym semestrze w 2018/19 było ich 5 954 — to 80%. W czterech ostatnich zamkniętych rocznikach, kończących w latach 2020/21–2023/24, wynik mieści się w przedziale 80–82%, a wśród cudzoziemców 69–74%.1
To porównanie roczników, a nie śledzenie tych samych osób. Część studentów kończy z opóźnieniem, część przychodzi z innych uczelni albo z zagranicy, część powtarza pierwszy rok; przeniesienia między polskimi uczelniami w skali kraju się znoszą. Dlatego „co piąty nie kończy w terminie” nie oznacza, że co piąty rezygnuje z medycyny.
Odsiew to sprawa pierwszego roku
W roku akademickim 2023/24 na pierwszym semestrze kierunku lekarskiego było 8 710 studentów narodowości polskiej. Przed końcem roku skreślono 1 457 z nich, czyli 16,7% — mniej więcej co szóstego. Na pierwszy rok przypadło 71% wszystkich skreśleń z kierunku w tym roku akademickim, na trzy pierwsze lata — 88%, a na lata IV–VI tylko 12%.1
Na pierwszym roku skreśla się dziś co szóstego studenta, do 2018/19 — co piątego
To liczba brutto. Mieszczą się w niej osoby, które w pierwszych tygodniach przeniosły się na inną uczelnię albo kierunek, i te, które później wróciły na studia. Warszawski Uniwersytet Medyczny opisuje w raporcie o jakości kształcenia studentów, którzy rezygnują, zanim w ogóle pojawią się na zajęciach, i zauważa, że takie przypadki sztucznie zawyżają wskaźnik odsiewu.5
W latach 2015/16–2018/19 na pierwszym roku skreślano od 20,5 do 22,3% studentów, a od 2019/20 — od 14,7 do 17,0%.1 Przełom zbiega się w czasie z trzema zmianami. Od roku 2019/20 wszystkie uczelnie musiały stosować nowe regulaminy studiów, wydane na podstawie ustawy z 2018 r.6 W tym samym roku zmieniał się sposób zgłaszania studentów do POL-on, czyli przejście na POL-on 2.0.7 W marcu 2020 r. z powodu pandemii zawieszono zajęcia na uczelniach i dopuszczono naukę zdalną.8 Która z tych zmian przesądziła, z danych nie wynika.
Najwięcej mówi rocznik 2019/20, pierwszy po przełomie. Na pierwszym roku skreślono z niego najmniej osób w całym szeregu — 14,7% — a już w drugim semestrze jego zajęcia przeszły do sieci. W nominalnym terminie, w roku 2024/25, dyplom uzyskało 4 874 Polaków, czyli 78% z 6 251 rozpoczynających — mniej niż w poprzednich rocznikach.1 Dane za 2024/25 mogą być jeszcze niepełne, ale na razie niższy odsiew na starcie nie przełożył się na więcej absolwentów w terminie. To wskazuje, że część spadku skreśleń mogła oznaczać dłuższe studiowanie albo zmianę ewidencji, a nie mniej odejść.
Stare i nowe uczelnie
Według aplikacji MZ kierunek lekarski prowadziło w 2015 r. 15 uczelni, a w 2025 r. — 37.1 To liczba uczelni, które w danym roku miały ten kierunek (jednolite studia magisterskie) w POL-on, a nie liczba uczelni z naborem. Tych jest mniej: w projekcie rozporządzenia o limitach przyjęć na rok 2025/26 ministerstwo pominęło sześć uczelni bez pozytywnej opinii Polskiej Komisji Akredytacyjnej.9 Dlatego zestawienia oparte na limitach podają dla tych samych lat mniejsze liczby.
W latach 2022–2023 minister zgodził się na nowy kierunek lekarski na 17 uczelniach, z czego 11 nie miało pozytywnej opinii PKA. Dziewięć z nich zaczęło kształcić mimo opinii negatywnej, bo ta nie wiąże ministra.10 Czy nowe kierunki kształcą gorzej? Jawne dane pozwalają porównać dwie rzeczy.
Odsiew na pierwszym roku według uczelni
Naczelna Izba Lekarska zapytała uczelnie, jaki odsetek studentów każdego roku nie dostał w 2023/24 promocji na kolejny rok.11 Ankietę wypełniło 19 uczelni. Wynik dla pierwszego roku da się odczytać dla 18 z nich — ośmiu „starych” i dziesięciu „nowych” według podziału NIL; danych Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego dla kierunku lekarskiego nie dało się zinterpretować. W ankiecie nie ma m.in. UJ Collegium Medicum ani UM w Lublinie.12
Na pierwszym roku wyniki rozciągają się od 0 do 24%, a od czwartego roku prawie wszędzie wynoszą 0–2%. Mediana obu grup jest podobna: 10% wśród uczelni „starych” i 10,5% wśród „nowych”. Jeśli pominąć dwie nowe uczelnie z wynikiem zerowym, które mogły jeszcze nie zamknąć pierwszego rocznika, mediana „nowych” rośnie do 14%.12
Te liczby trzeba czytać ostrożnie. Uczelnie podawały je same, NIL nie zdefiniował „braku promocji” i nie oddzielił studiów anglojęzycznych, na których odsiew bywa znacznie wyższy. Najwyższy wynik — 24% na WUM — co do punktu procentowego odpowiada łącznym danym ścieżki polskiej i angielskiej z raportu uczelni. W samej ścieżce polskiej skreślono na pierwszym roku 17,8% studentów.13
Pierwszy rok: od 0 do 24% studentów bez promocji, zależnie od uczelni
Wyniki egzaminu końcowego
Lepiej porównywalną miarą jest Lekarski Egzamin Końcowy. Wszyscy piszą ten sam test, a Centrum Egzaminów Medycznych publikuje wyniki każdej uczelni osobno i oddziela egzamin zdawany po angielsku.14 Sesje różnią się trudnością, dlatego średni wynik uczelni porównujemy ze średnią sesji. W sześciu sesjach od wiosny 2024 do jesieni 2026 zdający po raz pierwszy absolwenci uczelni „starych” uzyskiwali średnio o 0,3 pkt więcej niż średnia sesji, a „nowych” — o 1,4 pkt mniej (na 200 możliwych). Przy pierwszym podejściu egzamin zdało 97,2% zdających ze „starych” i 95,3% z „nowych” uczelni.
Różnicę tworzy w dużej mierze jedna uczelnia. Absolwenci Akademii Śląskiej wypadli o 16,5 pkt poniżej średniej sesji, a egzamin zdało 85% z nich; bez tej uczelni średnia „nowych” byłaby bliska średniej sesji (ok. −0,1 pkt). Podobnie nisko, o 14,7 pkt poniżej średniej, wypadła Uczelnia Medyczna im. Marii Skłodowskiej-Curie, ale to wynik małej grupy: w statystykach CEM uczelnia jest od jesieni 2025 r., a w trzech sesjach przystąpiło z niej po raz pierwszy 56 osób, z których zdało 75%. Najlepszy wynik w całym zestawieniu miał z kolei nowy kierunek na Uniwersytecie Opolskim (+6,1 pkt), a dwa uniwersytety medyczne, w Gdańsku i w Białymstoku, znalazły się w dolnej części stawki.14
Egzamin końcowy: uczelnie „stare” i „nowe” są wymieszane, wyraźnie odstają dwie nowe
- Uniwersytet Opolski · nowa+6,1 pkt względem średniej sesji; zdało 99,0%
- CM UMK (Bydgoszcz)+5,1 pkt względem średniej sesji; zdało 98,6%
- UM w Poznaniu+4,5 pkt względem średniej sesji; zdało 98,6%
- Uczelnia Łazarskiego · nowa+3,9 pkt względem średniej sesji; zdało 98,4%
- UM we Wrocławiu+3,5 pkt względem średniej sesji; zdało 98,1%
- Uniwersytet Radomski · nowa+3,0 pkt względem średniej sesji; zdało 96,9%
- UWM w Olsztynie+1,7 pkt względem średniej sesji; zdało 95,8%
- CM UJ (Kraków)+1,3 pkt względem średniej sesji; zdało 98,1%
- ŚUM w Katowicach+1,1 pkt względem średniej sesji; zdało 97,2%
- Uniwersytet Rzeszowski · nowa+0,9 pkt względem średniej sesji; zdało 97,8%
- UM w Lublinie0,0 pkt względem średniej sesji; zdało 96,0%
- PUM w Szczecinie0,0 pkt względem średniej sesji; zdało 97,2%
- UM w Łodzi−1,0 pkt względem średniej sesji; zdało 97,1%
- WUM−1,1 pkt względem średniej sesji; zdało 96,7%
- UKSW · nowa−2,2 pkt względem średniej sesji; zdało 96,1%
- UJK w Kielcach · nowa−2,6 pkt względem średniej sesji; zdało 95,8%
- Krakowska Akademia AFM · nowa−3,1 pkt względem średniej sesji; zdało 95,5%
- UM w Białymstoku−4,5 pkt względem średniej sesji; zdało 94,7%
- Uniwersytet Zielonogórski · nowa−5,2 pkt względem średniej sesji; zdało 93,1%
- GUMed (Gdańsk)−5,6 pkt względem średniej sesji; zdało 97,0%
- Uczelnia Medyczna im. M. Skłodowskiej-Curie · nowa−14,7 pkt względem średniej sesji; zdało 75,0%
- Akademia Śląska · nowa−16,5 pkt względem średniej sesji; zdało 85,2%
Oba porównania obejmują tylko uczelnie, których studenci doszli już do egzaminu końcowego. Najmłodszych kierunków — m.in. na Politechnice Wrocławskiej, w Częstochowie, Siedlcach, Elblągu i na Uniwersytecie Warszawskim — w statystykach LEK jeszcze nie ma, więc o ich wynikach dane nic nie mówią.14 Szeregu z ankiety NIL nie da się przedłużyć wstecz: wcześniejsze edycje podawały tylko liczbę osób bez promocji, bez podziału na lata studiów.15
Dlaczego studenci odpadają? Tego nie zapisuje nawet POL-on
System POL-on, do którego uczelnie zgłaszają każdego studenta, przechowuje datę skreślenia z listy studentów, ale nie jego przyczynę. Ustawa wymienia w wykazie studentów wyłącznie datę skreślenia,16 a rozporządzenie o danych w POL-on tego zakresu nie poszerza.17 Powód — rezygnacja, niezaliczenie roku, brak postępów w nauce, nieopłacenie studiów — trafia tylko do decyzji o skreśleniu, którą wydaje uczelnia.18 Kto chciałby poznać przyczyny w skali kraju, musiałby pytać każdą uczelnię z osobna.
Publicznie dostępne są tylko pojedyncze dane:
- UJ Collegium Medicum, 2020/21: spośród 287 studentów pierwszego roku skreślono 60 — najczęściej za niezaliczenie roku w terminie (35 osób), rzadziej z powodu rezygnacji (23). Tabela w raporcie nie sumuje się w pełni, a rok przypadł na pandemię.19
- UM w Łodzi, nabór wojskowy 2022/23: z 200 przyjętych w dniu sporządzenia raportu studiowało 111 osób. Uczelnia wskazuje na skreślenia za niezaliczone przedmioty podstawowe i nazywa tę sytuację bezprecedensową.20
- Regulamin WUM: w roku 2023/24 nikt nie powtarzał tam pierwszego roku, bo niezaliczony rok kończył się skreśleniem. Taka zasada podnosi statystykę odsiewu niezależnie od tego, jacy studenci zaczęli studia.13
Ankiety o „rozważaniu rezygnacji” mierzą deklaracje, a nie rezygnacje. Przegląd badań międzynarodowych za jedyny spójny czynnik ryzyka uznał wyniki w nauce — wcześniejsze i z początku studiów.21
Ilu skreślonych wraca na studia
Z jawnych danych tego nie policzymy. Można to tylko oszacować z bilansu: sprawdzić, ilu studentów pojawia się na wyższych semestrach spoza naboru — po wznowieniu studiów, po przeniesieniu z zagranicy albo z innego kierunku. W latach 2016/17–2019/20 było to od 905 do 1 345 osób narodowości polskiej rocznie, w 2023/24 — 236.1 Spadek jest wyraźny, ale jego znaczenie już nie: kto po skreśleniu wraca przez ponowną rekrutację na pierwszy rok, w tym rachunku jest niewidoczny. Dokładnie mogłyby to policzyć ministerstwo nauki i OPI, bo POL-on rozpoznaje studenta po numerze PESEL.16
Po dyplomie w Polsce pracuje zdecydowana większość
Aplikacja ministerstwa pokazuje też losy kolejnych roczników absolwentów narodowości polskiej. Z rocznika 2016/17, liczącego 3 305 osób, w 2023 r., sześć lat po dyplomie:1
- 94,9% miało opłacaną składkę ZUS w Polsce,
- 92,1% pracowało w podmiocie leczniczym,
- 86,7% udzielało świadczeń w ramach umów z NFZ,
- 5,0% nie miało w Polsce składki ZUS.
Sześć lat po dyplomie bez składki ZUS w Polsce jest 5% absolwentów
Odsetek bez składki jest najniższy w roku stażu, a później rośnie do 4–5% po pięciu–sześciu latach.1 To górna granica wyjazdów, bo obejmuje też przerwy w pracy, urlopy i braki w danych. Ministerstwo już z tych danych korzystało: w odpowiedzi na kontrolę NIK z 2023 r. podało, że w 2019 r. w Polsce pracowało ponad 90% absolwentów kierunku lekarskiego z lat 2014–2019.22 Była to odpowiedź na zarzut NIK, że resort nie analizował skali emigracji personelu medycznego.4
Okno tych danych ma jednak granice. W ankiecie Ośrodka Badań nad Migracjami UW z 2023 r. wyjazd całkowicie wykluczało 13% studentów ostatniego roku, a większość odkładała ewentualną decyzję na czas po stażu albo po specjalizacji.23 Dane ZUS sięgają na razie najwyżej sześć lat po dyplomie, więc wyjazdy po specjalizacji widać w nich w najlepszym razie częściowo.
Szerszy obraz daje OECD. Około 2017/18 r. w innych krajach OECD pracowało ok. 11 300 lekarzy z polskim dyplomem, czyli 11% wszystkich wykształconych w Polsce. To zasób z całej kariery zawodowej, łącznie z cudzoziemcami po polskich studiach. W Rumunii ten sam wskaźnik wynosił 33%, na Słowacji 26%, na Węgrzech 19%, na Litwie 9%, a w Czechach 8%.24
Cudzoziemcy to ok. jednej piątej absolwentów: w roku 2023/24 — 1 231 z 6 007.1 Wielu z nich studiuje w płatnych programach anglojęzycznych i po dyplomie wyjeżdża. Według monitoringu Ekonomicznych Losów Absolwentów w polskich danych ZUS widać mniej niż 1% absolwentów-cudzoziemców nauk medycznych i nauk o zdrowiu.25 Rosnąca liczba absolwentów nie przekłada się więc wprost na przyszłą kadrę polskiego systemu.
Ze 100 Polaków, którzy zaczynają medycynę, ok. 80 kończy ją w terminie, a ok. 76 ma potem składkę ZUS w Polsce
Od miejsca na studiach do prawa wykonywania zawodu
Ten sam lejek można policzyć inaczej: zestawić miejsca na studiach z liczbą lekarzy, którzy kilka lat później mają prawo wykonywania zawodu (PWZ). Izba lekarska nie publikuje, ile takich praw wydaje co roku, ale podaje strukturę wieku lekarzy. W połowie 2026 r. PWZ miało 20 457 lekarzy w wieku 26–30 lat, licząc rocznikami.26 To w przybliżeniu ci, którzy zaczynali studia w latach 2015–2019, a limity przyjęć wynosiły wtedy łącznie 37 059 miejsc.27 Do prawa wykonywania zawodu dochodzi więc ok. 55% miejsc. Różnica, ok. 16,6 tys., w większości nie jest jednak odsiewem — widać to, gdy policzyć ją krok po kroku z tych samych źródeł:
Z 37,1 tys. miejsc na studiach do prawa wykonywania zawodu dochodzi 20,5 tys. lekarzy — ok. 55%
| Krok rachunku | Liczba |
|---|---|
| Limity przyjęć 2015/16–2019/20pięć rozporządzeń MZ | 37 059 |
| Miejsca na studiach w języku obcym i pula dla cudzoziemców8 940 i 374; absolwenci zwykle wyjeżdżają | −9 314 |
| Miejsca po polsku dla Polaków | 27 745 |
| Polaków na I semestrze było więcej niż tych miejscm.in. powtarzający pierwszy rok i Polacy na studiach anglojęzycznych | +806 |
| Polacy na I semestrze w tych latachPOL-on | 28 551 |
| Nie skończyli studiów w terminie | −5 524 |
| Absolwenci-Polacy 2020/21–2024/25POL-on; rok 2024/25 może być niezamknięty | 23 027 |
| Absolwenci spoza grupy 26–30 lat albo bez PWZpomniejszeni o lekarzy z dyplomem zagranicznym — tych grup nie da się rozdzielić | −2 570 |
| Lekarze z PWZ w wieku 26–30 latNIL, 30.06.2026 | 20 457 |
Największą część różnicy, ok. 9,3 tys. (25% limitu), stanowią miejsca na studiach w języku obcym i dla cudzoziemców; ich absolwenci zwykle wyjeżdżają.27 Polacy, którzy nie skończyli studiów w terminie, to ok. 5,5 tys. (15%).1 Ostatni krok, ok. 2,6 tys. (7%), łączy grupy, których nie da się rozdzielić: absolwentów, którzy zaczęli studia później niż w wieku 19 lat i wypadają z przedziału wieku, osoby, które nie wzięły PWZ, oraz — z przeciwnym znakiem — lekarzy z dyplomami zagranicznymi, którzy liczbę lekarzy z PWZ podnoszą. Różnicę pomniejsza z kolei ok. 0,8 tys. (2%): o tyle więcej Polaków było na pierwszym semestrze, niż wynosiły miejsca po polsku. Razem daje to 16,6 tys.
Lekarzy z dyplomem zagranicznym nie jest mało. Pod koniec 2024 r. PWZ na czas stażu miało 5 927 osób,28 a polskich absolwentów w roku 2023/24 było 4 776.1 W latach 2024–2026 do LEK po raz pierwszy przystępowało rocznie od 860 do 1 210 osób z dyplomem zagranicznej uczelni.14 Ubytek na polskich uczelniach w dużej części uzupełnia więc napływ z zagranicy. Ilu z tych lekarzy to Polacy po studiach w innych krajach, nie wiadomo — takiej statystyki nikt nie publikuje, podobnie jak danych o powtarzaniu roku czy urlopach dziekańskich.
Trzy przepływy opisane w tej analizie — 80% kończących studia, 5% absolwentów bez pracy w Polsce i ok. 1 000 lekarzy z dyplomem zagranicznym rocznie — są ustawieniami domyślnymi symulatora podaży lekarzy. W tym modelu odsiew mniejszy o połowę (90% kończących zamiast 80%) daje co roku tylu nowych lekarzy, co ok. 1 110 dodatkowych miejsc przy dzisiejszym limicie na studia po polsku, wynoszącym 8 892 miejsca (2026/27).29
Specjalizacja: tu dane się urywają
Do uzyskania prawa wykonywania zawodu da się prześledzić niemal każdy krok, dalej dane się urywają. Wiadomo, że:
- przyjęcie miejsca specjalizacyjnego potwierdza rocznie 7,2–8,2 tys. osób (lata 2023–2025). To suma sesji wiosennej i jesiennej, łącznie z lekarzami dentystami i drugimi specjalizacjami, więc zestawienia jednej sesji albo samych rezydentur podają mniejsze liczby;30
- specjalizację ma 63,9% lekarzy pracujących z pacjentem (2025; rok wcześniej 64,5%) — odsetek spada, bo nowych lekarzy przybywa szybciej niż specjalistów;31
- ostatni pomiar rezygnacji z rezydentur pochodzi z kontroli NIK z 2016 r. i wynosi 5,2% w naborach z lat 2011–2014;32
- część testową Państwowego Egzaminu Specjalizacyjnego (PES), którym kończy się szkolenie, w 2025 r. zaliczyło 80,3% podejść (4 413 z 5 499), a wśród zdających po raz pierwszy 89,5%. Wyników części ustnej, z której od 31 grudnia 2022 r. zwalnia wynik testu co najmniej 75%, Centrum Egzaminów Medycznych nie publikuje.33
Jaki odsetek absolwentów zostaje specjalistą i po ilu latach, na jawnych danych nie da się dziś ustalić.
Na tle innych krajów
Kraje liczą odsiew różnie, a część z nich selekcjonuje kandydatów przed studiami medycznymi albo po wspólnym pierwszym roku, a nie w trakcie studiów. Zestawiać można więc tylko miary, które dotyczą utraty studentów już przyjętych na medycynę:
| Co mierzy | Wynik | |
|---|---|---|
| Polska | Polacy, którzy nie kończą studiów w terminie (porównanie roczników, wliczone opóźnienia) | ok. 20% |
| USA | Odsiew w całym cyklu studiów MD: średnia z 20 kohort (start w latach 2000/01–2019/20), wszystkie programy MD, także łączone; selekcja odbywa się po licencjacie, przed przyjęciem | 3,1% |
| Niemcy | Odejście ze szkolnictwa wyższego bez dyplomu wśród osób, które zaczęły medycynę (zmiana kierunku lub uczelni się nie liczy); studenci z niemieckim obywatelstwem, wskaźnik dla absolwentów 2020; selekcja głównie przez wynik matury | ok. 6% |
Dane dla USA pochodzą z AAMC,34 dla Niemiec z DZHW.35 Polski wynik obejmuje także opóźnienia, a niemiecki tylko odejście z uczelni bez żadnego dyplomu, więc część różnicy to różnica definicji. Niemiecki wskaźnik nie mierzy też „porzucenia medycyny”: kto przeniósł się z medycyny na inny kierunek, nie jest w nim liczony.
Francji w tym zestawieniu celowo nie ma. Często cytowane 36% to odsetek tegorocznych maturzystów, którzy w 2021 r. zaczęli wspólny pierwszy rok (ścieżka PASS) i po roku awansowali na drugi rok medycyny albo kierunku pokrewnego (położnictwo, stomatologia, farmacja, fizjoterapia; razem grupa MMOPK). To miara selekcji na wejściu, a nie odsiewu. Z osób już przyjętych na drugi rok na trzeci awansuje 93%, a 5,4% powtarza rok; z kierunków MMOPK odchodzi ok. 1%.36
Bliżej polskiego modelu — szeroki nabór, trudny pierwszy rok, duże programy anglojęzyczne — są Węgry i Czechy, ale dla nich dostępne są tylko dane orientacyjne. Na Węgrzech studiów nie ukończyło 17% osób, które w roku 2011/12 zaczęły jednolite studia z grupy kierunków medycznych, a nie samego kierunku lekarskiego. Tę liczbę znamy tylko ze źródła wtórnego — portalu Eduline z 2019 r., bez definicji odsiewu.37 Dziekan 1. Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Karola w Pradze ocenił w 2019 r., że w całym toku studiów odpada ok. 30% zapisanych; osobno mówił o studentach, którzy powtarzają rok.38
Czego brakuje w danych
Państwo wie o studentach medycyny więcej, niż pokazuje, a kilku podstawowych rzeczy nie zbiera wcale:
- przyczyn skreśleń — katalog podstaw skreślenia jest w ustawie,18 ale do POL-on trafia tylko data; dopisanie podstawy do wykazu studentów pozwoliłoby publikować zestawienia według uczelni i roku studiów w przekroju, który nie pozwala rozpoznać osób;
- odsiewu według uczelni — porównywalne między uczelniami są dziś tylko wyniki LEK, a dane o odsiewie pochodzą z ankiety izby lekarskiej, na którą odpowiedziała część uczelni;
- losów skreślonych — ilu wraca na studia i je kończy, choć POL-on zna numer PESEL każdego studenta;16
- losów po specjalizacji — jaki odsetek rocznika zostaje specjalistą i ilu lekarzy wyjeżdża po jej zakończeniu.
Łączenie danych o tej samej osobie z kilku rejestrów jest już praktyką administracji. Ministerstwo Zdrowia zestawia dane absolwentów z POL-on, ZUS i Centralnego Rejestru Lekarzy,22 a publikuje z nich tylko zestawienia zbiorcze.1 Na tej samej zasadzie opiera się postulat serwisu: łączne wypłaty z publicznych pieniędzy dla każdej osoby, pod stałym identyfikatorem, bez nazwisk.
Metoda
Dane studentów pochodzą z aplikacji MZ „Studenci i absolwenci kierunków medycznych” (POL-on, odczyt 4.10.2026). Aplikacja jest aktualizowana, więc wcześniejsze odczyty mogą się nieznacznie różnić.1 Filtr „semestr studenta” ma wartości 1–6 i oznacza semestry, a nie lata studiów: suma studentów semestrów 1–6 przekracza liczbę wszystkich studentów, bo ta sama osoba liczy się w obu semestrach roku. Odsiew pierwszego roku to skreśleni w semestrach 1–2 jako odsetek studentów semestru 1. „Kończy w terminie” to absolwenci roku t podzieleni przez studentów semestru 1 z roku t−5. Rok 2024/25 może być w danych niezamknięty. „Bez składki ZUS” oznacza, że w danym roku żaden płatnik nie odprowadzał za absolwenta składki.
Wyniki LEK porównano jako odchylenie średniego wyniku uczelni od średniej sesji (zdający po polsku z polskich uczelni), ważone liczbą zdających.14 Raport NIL dzieli na „stare” i „nowe” tylko 19 uczelni, które wypełniły ankietę. „Stare”, czyli o długiej tradycji kształcenia lekarzy, to w nim uniwersytety medyczne w Białymstoku, Gdańsku, Katowicach, Łodzi, Poznaniu, Szczecinie, Warszawie i Wrocławiu oraz Uniwersytet Warmińsko-Mazurski; pozostałe dziesięć to „nowe”. Jako nieuczestniczące raport wymienia tylko Uniwersytet Kaliski i Krakowską Akademię im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego, które brały udział w poprzedniej edycji.12 UJ Collegium Medicum, Uniwersytetu Medycznego w Lublinie i Collegium Medicum UMK w raporcie nie ma. W porównaniu wyników LEK zaliczamy je do „starych”, a pozostałe uczelnie spoza raportu — Akademię Śląską, Krakowską Akademię, Uniwersytet Zielonogórski, Uczelnię Łazarskiego i Uczelnię Medyczną im. Marii Skłodowskiej-Curie — do „nowych”, według tego samego kryterium. To nasza klasyfikacja, nie NIL.
Rachunek „od miejsca do PWZ” zestawia sumę limitów przyjęć z lat 2015/16–2019/20 z liczbą lekarzy z PWZ w wieku 26–30 lat. Izba liczy wiek rocznikami, więc są to urodzeni w latach 1996–2000, czyli — przy typowym starcie studiów w wieku 19 lat — przyjęci w latach 2015–2019. Liczba 20 457 obejmuje wszystkich lekarzy (bez dentystów) będących członkami izby, z czego 20 435 wykonuje zawód.26 W wydruku ze stanem na 31.12.2025, od którego startuje symulator podaży, ta sama grupa wieku liczyła 20 346 lekarzy wykonujących zawód; różnica wynika z daty i definicji.39
Przypisy 39ustawy, dane i komunikaty, z których korzystaliśmy
-
Ministerstwo Zdrowia, BASiW, aplikacja „Studenci i absolwenci kierunków medycznych” — dane POL-on, ZUS i NFZ; zakładki „Analizy w ujęciu tabelarycznym” (studenci, skreśleni i absolwenci według narodowości i semestru; liczba uczelni) oraz „Losy absolwentów”; odczyt 4.10.2026, obliczenia własne. ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8 ↩9 ↩10 ↩11 ↩12 ↩13 ↩14
-
OPI PIB, „Zjawisko drop-outu na polskich uczelniach”, slajdy 3 (średnia 40%) i 6 (nauki medyczne 29%); dane POL-on według stanu na 27.04.2020. ↩
-
Rynek Zdrowia, „Aplikują na potęgę, a potem rezygnują. Nawet 2/3 przyjętych na medycynę zwalnia miejsce”, 2024. ↩
-
NIK, „Zasoby kadry medycznej w systemie ochrony zdrowia”, 2023, s. 12 i 33 — 4 884 zaświadczenia wydane w latach 2018–2022 (do końca września) według Centralnego Rejestru Lekarzy i Lekarzy Dentystów; zastrzeżenie, że liczba zaświadczeń nie jest tożsama z liczbą osób, które wyjechały; brak analiz skali emigracji w MZ. ↩ ↩2
-
Warszawski Uniwersytet Medyczny, Wydział Lekarski, Raport Wydziałowego Zespołu ds. Jakości Kształcenia 2023/2024, s. 45, rekomendacja 13. ↩
-
Ustawa z 3 lipca 2018 r. — Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, Dz.U. 2018 poz. 1669, art. 263 ust. 1 (nowe regulaminy najpóźniej od 1.10.2019). ↩
-
POL-on, baza wiedzy: „Jak mogę wprowadzić studentów na rok 2019/20 do systemu POL-on?”. ↩
-
Rozporządzenie MNiSW z 11 marca 2020 r. w sprawie czasowego ograniczenia funkcjonowania niektórych podmiotów systemu szkolnictwa wyższego i nauki w związku z COVID-19, Dz.U. 2020 poz. 405, § 1. ↩
-
Rynek Zdrowia, „Nowe limity przyjęć na medycynę w roku 2025/2026. Sześć uczelni wypada z listy”, 12.06.2025 — omówienie projektu rozporządzenia. ↩
-
Konkret24, „Likwidują kierunki lekarskie. Jaki problem ma dziewięć uczelni”, 17.06.2024. ↩
-
Naczelna Izba Lekarska, Komisja Kształcenia Medycznego, Raport z badania „Barometr 25” za rok akademicki 2023/24, s. 95 — odsetek studentów bez promocji według uczelni i roku studiów. ↩
-
Tamże, s. 6–9 — lista 19 uczelni uczestniczących, uczelnie, które nie wzięły udziału w tej edycji, kryterium i podział na uczelnie „stare” i „nowe”, liczba studentów według uczelni; mediany — obliczenia własne. ↩ ↩2 ↩3
-
Warszawski Uniwersytet Medyczny, Wydział Lekarski, Raport Wydziałowego Zespołu ds. Jakości Kształcenia 2023/2024, s. 19 — tabele dla lat I–VI (ścieżka polska: 17,80% skreślonych na I roku, nikt nie powtarzał I roku; English Division: rok ukończyło 88 ze 175 osób). ↩ ↩2
-
Centrum Egzaminów Medycznych, Statystyka Lekarskiego Egzaminu Końcowego — sesje od wiosny 2024 do jesieni 2026, tabela „wyniki lekarzy zdających po raz pierwszy” według uczelni (wiersze uczelni to egzamin po polsku, osobno uczelnie zagraniczne); odczyt 27.10.2026, obliczenia własne. ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5
-
NIL, raporty z badania uczelni: edycja 1 (2021/22), edycja 2 (2022/23). ↩
-
Ustawa — Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, tekst jedn. Dz.U. 2024 poz. 1571, art. 344 ust. 1 pkt 2 (PESEL) i pkt 13 (data skreślenia z listy studentów). ↩ ↩2 ↩3
-
Rozporządzenie Ministra Nauki z 12 września 2024 r. w sprawie danych przetwarzanych w POL-on, Dz.U. 2024 poz. 1403; zmiana z 2025 r. (Dz.U. 2025 poz. 1337) tego zakresu nie dotyczy. ↩
-
Ustawa — Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, art. 108 — obowiązkowe i fakultatywne podstawy skreślenia z listy studentów. ↩ ↩2
-
UJ Collegium Medicum, Wydział Lekarski, raport samooceny dla PKA — kierunek lekarski, 2022, s. 32, tab. 5. ↩
-
Uniwersytet Medyczny w Łodzi, Raport Uczelnianego Zespołu ds. Zapewnienia Jakości Kształcenia 2022/23, s. 16. ↩
-
L.D. O’Neill i in., „Factors associated with dropout in medical education: a literature review”, Medical Education 45(5), 2011. ↩
-
NIK, „Zasoby kadry medycznej w systemie ochrony zdrowia”, 2023, s. 122 — stanowisko Ministra Zdrowia: „ponad 90%” absolwentów z lat 2014–2019 pracowało w 2019 r. w Polsce; opracowanie na podstawie danych POL-on, ZUS i Centralnego Rejestru Lekarzy. ↩ ↩2
-
Rynek Zdrowia, „Tylko 13 proc. studentów medycyny wyklucza wyjazd z Polski”, 2023 — omówienie badania Ośrodka Badań nad Migracjami UW (źródło wtórne). ↩
-
OECD, „International migration and movement of doctors to and within OECD countries — 2000 to 2018”, OECD Health Working Paper nr 126, 2021, aneks, tab. A.1. ↩
-
Ekonomiczne Losy Absolwentów (MNiSW/OPI), „Absolwenci obcokrajowcy na polskim rynku pracy”. ↩
-
Naczelna Izba Lekarska, Zestawienie liczbowe lekarzy i lekarzy dentystów według wieku, płci i tytułu zawodowego, stan na 30.06.2026 — przedziały wieku liczone rocznikowo; lekarze w wieku 26–30 lat: 7 392 mężczyzn i 13 065 kobiet wśród członków izby, 20 435 wykonujących zawód. ↩ ↩2
-
Rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie limitu przyjęć na kierunki lekarski i lekarsko-dentystyczny na lata 2015/16–2019/20: Dz.U. 2015 poz. 1119, Dz.U. 2016 poz. 982, Dz.U. 2017 poz. 1251, Dz.U. 2018 poz. 1381 i poz. 1845, Dz.U. 2019 poz. 1344 i poz. 1713 (wersja końcowa, z nowelizacjami); sumy, w tym 8 940 miejsc w języku obcym i 374 w puli dla cudzoziemców — obliczenia własne. ↩ ↩2
-
Naczelna Izba Lekarska, Zestawienie ilościowe według rodzaju prawa wykonywania zawodu, stan na 31.12.2024 — PWZ lekarza na czas odbycia stażu. ↩
-
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 28 sierpnia 2026 r. w sprawie limitu przyjęć na studia na kierunkach lekarskim i lekarsko-dentystycznym, Dz.U. 2026 poz. 1167, zał. nr 1 — 10 730 miejsc na kierunku lekarskim, w tym 1 838 w języku obcym; różnica (8 892) — obliczenia własne. Równoważnik ok. 1 110 miejsc to jedna ósma z 8 892 (90% wobec 80% kończących). ↩
-
CMKP, komunikaty o wynikach postępowań kwalifikacyjnych, np. sesja jesienna 2025; suma sesji — obliczenie własne (szacunek). ↩
-
GUS, „Zasoby kadrowe w wybranych zawodach medycznych na podstawie źródeł administracyjnych”: edycja 2025, s. 3; edycja 2024. ↩
-
NIK, „Kształcenie i przygotowanie zawodowe kadr medycznych”, 2016, s. 25. ↩
-
Centrum Egzaminów Medycznych, wyniki części testowej PES — listy wyników sesji wiosna i jesień 2025 we wszystkich dziedzinach (jeden numer kodowy = jedno podejście, zaliczenie od 60% punktów) oraz statystyki „przystępujący po raz pierwszy” dołączone do list (bez chirurgii szczękowo-twarzowej wiosną 2025 — 13 podejść); odsetki to obliczenia własne. Wynik jesieni 2025 (2 686 podejść, 2 224 zaliczone) zgadza się z odpowiedzią Ministerstwa Zdrowia na interpelację nr 18220. Zasady: ustawa o zawodach lekarza i lekarza dentysty, art. 16s ust. 4 (próg testu), art. 16rc ust. 10 (zwolnienie z części ustnej) i art. 16w ust. 1 (CEM publikuje tylko wyniki testu). Zwolnienie dodała ustawa z 16 listopada 2022 r. (Dz.U. 2022 poz. 2770, art. 13) do zmian art. 16rc z ustawy z 16 lipca 2020 r. (art. 1 pkt 40), które weszły w życie 31 grudnia 2022 r. — termin wyznaczyła ustawa z 10 grudnia 2020 r. (Dz.U. 2020 poz. 2345, art. 5 pkt 3). ↩
-
AAMC, Data Snapshot: Graduation Rates and Attrition Rates of U.S. Medical Students, październik 2025 — średnia ogólnokrajowa stopa odsiewu 3,1% w 20 kohortach rozpoczynających studia w latach 2000/01–2019/20, łącznie dla wszystkich programów MD (także łączonych, np. licencjat z MD i MD-PhD). ↩
-
DZHW, Brief 05/2022: Die Entwicklung der Studienabbruchquoten in Deutschland, s. 1 i 12 — medycyna (Staatsexamen): ok. 6% dla rocznika absolwentów 2020. Wskaźnik obejmuje osoby z niemieckim obywatelstwem, które opuściły szkolnictwo wyższe bez pierwszego dyplomu; zmiana kierunku lub uczelni nie jest liczona jako porzucenie. ↩
-
MESR-SIES, nota informacyjna 2024-31 o ścieżkach PASS i L.AS, listopad 2024 — kohorta 2021: 36% tegorocznych maturzystów z PASS awansowało po roku na drugi rok MMOPK (medycyna, położnictwo, stomatologia, farmacja, fizjoterapia); na drugim roku 93% awansowało na trzeci, 5,4% powtarzało rok, ok. 1% odeszło z MMOPK. ↩
-
Eduline.hu, „Riasztó lemorzsolódási adatok: orvos- és egészségtudományi szakok”, 26.02.2019 — 17% odsiewu wśród rozpoczynających w roku 2011/12 jednolite („klasyczne”) studia medyczne, czyli grupę kierunków, nie sam lekarski; na podstawie analiz Oktatási Hivatal, których oryginału nie znaleźliśmy (źródło wtórne). Artykuł nie definiuje odsiewu. ↩
-
Zdravotnický deník, wywiad z dziekanem 1. Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Karola, 11.04.2019 — szacunek dla całego toku studiów (do ostatniego roku dochodzi ok. 70% zapisanych); wypowiedź, nie dane administracyjne. ↩
-
Naczelna Izba Lekarska, Zestawienie liczbowe lekarzy i lekarzy dentystów według wieku, płci i tytułu zawodowego, stan na 31.12.2025 — lekarze wykonujący zawód według wieku; to punkt wyjścia symulatora podaży lekarzy. ↩
Infografiki do pobrania
2 grafiki · pion i poziom, jasna i ciemna
Grafiki do udostępnienia w dwóch formatach: pionowym 1080×1350 (Instagram, Facebook, X) i poziomym 1200×675 (X, LinkedIn, prezentacje), w wersji jasnej i ciemnej. Źródła, adres strony i kod QR do niej są na grafice.
Historia zmian 3
ostatnia zmiana 27.10.2026 · Poprawione porównanie wyników LEK: brakowało w nim dwóch nowych uczelni, Uczelni Łazarskiego i Uczelni Medycznej im. Marii Skłodowskiej-Curie. Po uzupełnieniu absolwenci uczelni „nowych” wypadają średnio 1,4 pkt poniżej średniej sesji (było 1,7 pkt), a za pierwszym podejściem zdaje 95,3% z nich (było 95,4%).
SprostowaniePoprawione porównanie wyników LEK: brakowało w nim dwóch nowych uczelni, Uczelni Łazarskiego i Uczelni Medycznej im. Marii Skłodowskiej-Curie. Po uzupełnieniu absolwenci uczelni „nowych” wypadają średnio 1,4 pkt poniżej średniej sesji (było 1,7 pkt), a za pierwszym podejściem zdaje 95,3% z nich (było 95,4%).
Dodane wyniki części testowej Państwowego Egzaminu Specjalizacyjnego za 2025 r.: zaliczono 80,3% podejść (4413 z 5499), a wśród zdających po raz pierwszy 89,5%. Wyników części ustnej Centrum Egzaminów Medycznych nie publikuje.
SprostowaniePoprawiona suma limitów przyjęć z lat 2015/16–2019/20: 37 059 miejsc zamiast 36 891, bo limit na 2018/19 policzono według ostatecznej wersji rozporządzenia, z nowelizacjami; różnica między miejscami a lekarzami z PWZ w wieku 26–30 lat to ok. 16,6 tys., nie 16,4 tys. Poprawiona też data zestawienia NIL, od którego startuje symulator podaży: stan na 31.12.2025, nie 16.01.2026.

