Kto odpada z medycyny, a kto wyjeżdża? Co pokazują dane państwa — i czego państwo nie zbiera

Trzy liczby, które łatwo źle odczytać#

Kto szuka danych o odsiewie na medycynie, trafia zwykle na trzy liczby. Każda mierzy coś innego, niż się jej przypisuje.

• „29% porzuca studia”. Według Ośrodka Przetwarzania Informacji to odsetek porzuconych studiów w całej dziedzinie nauk medycznych, a nie na kierunku lekarskim, w rocznikach rozpoczynających studia w latach 2012–2017. Nauki medyczne miały przy tym wynik najniższy (na równi ze sztuką), przy średniej 40% dla wszystkich studiów.¹
• „Nawet 2/3 przyjętych rezygnuje”. To rekrutacja: kandydaci zapisują się na kilka uczelni naraz i zwalniają zbędne miejsca.²
• Zaświadczenia do pracy za granicą. Wydaje je samorząd lekarski, ale zaświadczenie to wniosek o dokument, a nie wyjazd — przypomina o tym NIK.³

Co piąty nie kończy studiów w terminie#

Najprostsza uczciwa miara to zestawienie absolwentów z danego roku z liczbą studentów pierwszego semestru w roczniku, który powinien wtedy kończyć. Studenci, którzy zaczęli w 2018/19, kończą w nominalnym terminie w 2023/24. Dyplom uzyskało wtedy 4 776 osób narodowości polskiej, a na pierwszym semestrze w 2018/19 było ich 5 954, czyli 80%. W czterech ostatnich pełnych rocznikach wynik mieści się w przedziale 80–82%, a wśród cudzoziemców 69–74%.⁴

To porównanie roczników, a nie śledzenie konkretnych osób. Część studentów kończy z opóźnieniem, część dochodzi z innych uczelni lub z zagranicy, część powtarza pierwszy rok. Przeniesienia między polskimi uczelniami w tym rachunku się znoszą. „Co piąty nie kończy w terminie” nie znaczy więc „co piąty rzuca medycynę”.

Odsiew to sprawa pierwszego roku#

W roku akademickim 2023/24 na pierwszym semestrze kierunku lekarskiego było 8 710 studentów narodowości polskiej. W ciągu pierwszego roku skreślono 1 457 osób, czyli 16,7% — mniej więcej co szóstą. Pierwszy rok to 71% wszystkich skreśleń z kierunku w tym roku akademickim, pierwsze trzy lata — 88%, a lata IV–VI tylko 12%.⁴

To liczba brutto. Obejmuje także osoby, które w pierwszych tygodniach przenoszą się na inną uczelnię lub kierunek, oraz te, które później wznawiają studia. Warszawski Uniwersytet Medyczny pisze w raporcie o jakości kształcenia o osobach, które „rezygnują a priori ze studiów – nie stawiają się od początku roku na zajęcia”, i dodaje, że „zawyżają one bowiem sztucznie wskaźnik »odsiewu«”.⁵

W latach 2015/16–2018/19 skreślano na pierwszym roku 20–22% studentów, a od 2019/20 około 15–17%.⁴ Ten przełom zbiega się w czasie z trzema zmianami. Od roku 2019/20 wszystkie uczelnie musiały stosować nowe regulaminy studiów, wydane na podstawie ustawy z 2018 r.⁶ W tym samym roku zmieniał się sposób zgłaszania studentów do POL-on (przejście na POL-on 2.0).⁷ W marcu 2020 r. z powodu pandemii zawieszono kształcenie na uczelniach, dopuszczając naukę zdalną.⁸

Najwięcej mówi tu rocznik 2019/20 — pierwszy po przełomie. Miał najmniej skreśleń na pierwszym roku w całym szeregu (14,7%), a już w drugim semestrze jego zajęcia przeniosły się do sieci. W nominalnym terminie kończył studia w 2024/25: dyplom uzyskało 4 874 osób narodowości polskiej, czyli 78% z 6 251 rozpoczynających — mniej niż w poprzednich rocznikach.⁴ Dane za 2024/25 mogą być jeszcze niepełne, ale na razie mniejszy odsiew na starcie nie przełożył się na więcej absolwentów w terminie. To wskazuje, że część spadku skreśleń mogła oznaczać dłuższe studiowanie albo zmianę ewidencji, a nie mniej odejść.

Stare i nowe uczelnie#

Liczba uczelni prowadzących kierunek lekarski wzrosła z 15 w 2015 r. do 37 w 2025 r.⁴ W latach 2022–2023 zgodę ministra na nowy kierunek dostało 17 uczelni, z czego 11 bez pozytywnej opinii Polskiej Komisji Akredytacyjnej; dziewięć z nich uruchomiło kształcenie mimo negatywnej opinii, bo opinie PKA nie wiążą ministra.⁹ Czy nowe kierunki kształcą gorzej? Publiczne dane pozwalają porównać dwie rzeczy.

Odsiew na pierwszym roku. W ankiecie Naczelnej Izby Lekarskiej 19 uczelni podało odsetek studentów bez promocji na kolejny rok (2023/24).¹⁰ Na pierwszym roku rozrzut wynosi od 0 do 24%, a od czwartego roku prawie wszędzie są to 0–2%. Mediana jest w obu grupach podobna: 10% wśród ośmiu uczelni „starych” i 10,5% wśród dziesięciu „nowych” (podział NIL).¹¹ Jeśli pominąć dwie nowe uczelnie z zerowym wynikiem, które mogły jeszcze nie zakończyć pierwszego roku, mediana nowych rośnie do 14%. Dane trzeba czytać ostrożnie: uczelnie deklarowały je same, NIL nie podał definicji i nie rozdzielił studiów anglojęzycznych, w których odsiew bywa znacznie wyższy. Najwyższy wynik (WUM, 24%) co do punktu procentowego odpowiada łącznym danym ścieżki polskiej i angielskiej z raportu uczelni; w samej ścieżce polskiej bez promocji było 17,8% studentów pierwszego roku.¹²

Wyniki egzaminu końcowego. To miara lepiej porównywalna: ten sam test dla wszystkich, a Centrum Egzaminów Medycznych publikuje wyniki osobno dla każdej uczelni i oddziela egzamin zdawany po angielsku.¹³ W sześciu sesjach od wiosny 2024 do jesieni 2026 zdający po raz pierwszy z uczelni „starych” uzyskali średnio o 0,3 pkt więcej niż średnia sesji, a z „nowych” — o 1,7 pkt mniej (na 200 możliwych). Egzamin zdało przy pierwszym podejściu 97,2% zdających ze „starych” i 95,4% z „nowych”. Różnicę robi w dużej mierze jedna uczelnia: w Akademii Śląskiej wynik był o 16,4 pkt niższy od średniej, a egzamin zdało 85% zdających. Najlepszy wynik w całym zestawieniu miał z kolei nowy kierunek na Uniwersytecie Opolskim (+6,2 pkt), a dwa uniwersytety medyczne — w Gdańsku i Białymstoku — były w dolnej części stawki.

Oba porównania dotyczą uczelni, których studenci doszli już do egzaminu końcowego. Najnowsze kierunki — m.in. na Politechnice Wrocławskiej, w Częstochowie, Siedlcach, Elblągu i na Uniwersytecie Warszawskim — nie występują jeszcze w statystykach LEK, więc o ich wynikach dane nic nie mówią.¹³ Wcześniejsze edycje ankiety NIL podawały tylko liczbę osób bez promocji, bez podziału na lata studiów, więc szeregu nie da się przedłużyć wstecz.¹⁴

Dlaczego? Tego nie wie nawet centralny rejestr#

System POL-on, do którego uczelnie zgłaszają każdego studenta, zapisuje datę skreślenia z listy studentów, ale nie jego przyczynę. Ustawa wymienia w wykazie studentów „datę skreślenia z listy studentów” i nic więcej.¹⁵ Rozporządzenie o danych w POL-on tego nie rozszerza.¹⁶ Przyczyna — rezygnacja, niezaliczenie roku, brak postępów w nauce, nieopłacenie studiów — jest zapisana tylko w decyzji o skreśleniu, którą wydaje uczelnia.¹⁷ Żeby ustalić, dlaczego studenci medycyny odpadają w skali kraju, trzeba by więc pytać każdą uczelnię osobno.

Publicznie dostępne są tylko okruchy:

• UJ Collegium Medicum (2020/21): z 287 studentów pierwszego roku skreślono 60, najczęściej za niezaliczenie roku w terminie (35 osób), a w drugiej kolejności na skutek rezygnacji (23). Tabela w raporcie nie sumuje się w pełni i dotyczy roku pandemii.¹⁸
• UM w Łodzi, nabór wojskowy (2022/23): z 200 przyjętych w dniu sporządzenia raportu studiowało 111 osób. Uczelnia wskazuje na skreślenia za niezaliczone przedmioty podstawowe i nazywa sytuację bezprecedensową.¹⁹
• Regulaminy: na WUM w roku 2023/24 nikt nie powtarzał pierwszego roku — niezaliczony rok oznaczał skreślenie. Taka zasada podnosi statystykę odsiewu niezależnie od tego, jacy studenci przyszli.¹²

Ankiety o „rozważaniu rezygnacji” mierzą deklaracje, a nie rezygnacje. Przegląd badań międzynarodowych za jedyny spójny czynnik ryzyka uznaje wyniki w nauce na początku studiów.²⁰

Ilu skreślonych wraca na studia?#

Tego nie da się policzyć z publicznych danych, można to tylko oszacować z bilansu: ilu studentów pojawia się na wyższych semestrach spoza naboru (wznowienia po skreśleniu, przeniesienia z zagranicy i z innych kierunków). W latach 2016/17–2019/20 było to 905–1 345 osób narodowości polskiej rocznie, w 2023/24 — 236.⁴ Spadek jest wyraźny, ale jego znaczenie już nie: osoby, które po skreśleniu wracają przez ponowną rekrutację na pierwszy rok, są w tym rachunku niewidoczne. Dokładnie mogłyby to policzyć ministerstwo nauki i OPI, bo POL-on identyfikuje studenta numerem PESEL.¹⁵

Po dyplomie w Polsce pracuje zdecydowana większość#

Aplikacja ministerstwa pokazuje losy kolejnych roczników absolwentów narodowości polskiej. Rocznik 2016/17 (3 305 osób) w roku 2023, czyli sześć lat po dyplomie:⁴

• 94,9% miało w Polsce opłacaną składkę ZUS,
• 92,1% pracowało w podmiocie leczniczym,
• 86,7% udzielało świadczeń w ramach umów z NFZ,
• 5,0% nie miało w Polsce składki ZUS.

Odsetek bez składki jest najniższy w roku stażu, a później rośnie do 4–5% po pięciu–sześciu latach.⁴ To górna granica wyjazdów, bo obejmuje też przerwy w pracy, urlopy i braki w danych. Ministerstwo korzystało już z tych danych: w odpowiedzi na kontrolę NIK z 2023 r. wskazało, że w 2019 r. ponad 90% absolwentów kierunku lekarskiego z lat 2014–2019 pracowało w Polsce.²¹ To odpowiedź na zarzut NIK, że resort nie analizował skali emigracji personelu medycznego.³

Okno tych danych ma jednak swoje granice. W ankiecie Ośrodka Badań nad Migracjami UW z 2023 r. wyjazd całkowicie wykluczało 13% studentów ostatniego roku, a większość ewentualny wyjazd odkładała na czas po stażu lub specjalizacji.²² Dane ZUS obejmują dotąd najwyżej sześć lat po dyplomie, więc wyjazdy po specjalizacji widać w nich w najlepszym razie częściowo. Szerszą skalę pokazuje OECD: około 2017/18 r. w innych krajach OECD pracowało około 11 300 lekarzy z polskim dyplomem, czyli 11% wszystkich wykształconych w Polsce. To zasób z całej kariery zawodowej, łącznie z cudzoziemcami po polskich studiach. Dla porównania: Rumunia 33%, Słowacja 26%, Węgry 19%, Litwa 9%, Czechy 8%.²³

Cudzoziemcy to około jednej piątej absolwentów (w roku 2023/24: 1 231 z 6 007).⁴ Duża część z nich studiuje w płatnych programach anglojęzycznych i po dyplomie wyjeżdża. Według monitoringu ELA w polskich danych ZUS widać mniej niż 1% absolwentów-cudzoziemców nauk medycznych i nauk o zdrowiu.²⁴ Rosnącej liczby absolwentów nie należy więc utożsamiać z przyszłą kadrą polskiego systemu.

Od miejsca na studiach do prawa wykonywania zawodu#

Ten sam lejek da się policzyć na skróty: od miejsc na studiach odjąć lekarzy, którzy kilka lat później mają prawo wykonywania zawodu (PWZ). Naczelna Izba Lekarska nie publikuje, ile takich praw wydaje co roku, ale podaje strukturę wieku: w połowie 2026 r. PWZ miało 20 457 lekarzy w wieku 26–30 lat, licząc rocznikami.²⁵ To w przybliżeniu ci, którzy zaczynali studia w latach 2015–2019 — a limit przyjęć wynosił wtedy łącznie 36 891 miejsc.²⁶ Do prawa wykonywania zawodu dochodzi więc mniej więcej 55% miejsc. Różnica, ok. 16,4 tys., w większości nie jest jednak odsiewem:

skąd się bierze różnica	osoby	część limitu
miejsca na studiach w języku obcym i dla cudzoziemców (ich absolwenci zwykle wyjeżdżają)	ok. 9,3 tys.	25%
Polacy, którzy nie skończyli studiów w terminie	ok. 5,5 tys.	15%
absolwenci, których nie ma wśród lekarzy z PWZ w wieku 26–30 lat	ok. 2,6 tys.	7%
na I semestrze było więcej Polaków niż miejsc po polsku (powtarzający rok, Polacy na studiach anglojęzycznych)	ok. −1,0 tys.	−3%

Ostatniej pozycji nie da się rozłożyć dalej. Mieszczą się w niej absolwenci, którzy zaczęli studia później niż w wieku 19 lat i wypadają poza przedział wieku, osoby, które nie wzięły PWZ — oraz, w przeciwnym kierunku, lekarze z dyplomami zagranicznymi. Tych ostatnich nie jest mało: pod koniec 2024 r. PWZ na czas stażu miało 5 927 osób,²⁷ a polskich absolwentów w roku akademickim 2023/24 było 4 776.⁴ W latach 2024–2026 do LEK po raz pierwszy podchodziło rocznie 860–1 210 osób z dyplomem zagranicznej uczelni.¹³ Ubytek na polskich uczelniach jest więc w dużej mierze uzupełniany z zagranicy. Ilu z tych lekarzy to Polacy po studiach w innych krajach, nie wiadomo — takiej statystyki nikt nie publikuje, podobnie jak danych o powtarzaniu roku czy urlopach dziekańskich.

Specjalizacja: tu dane się urywają#

Do uzyskania prawa wykonywania zawodu da się prześledzić niemal każdy krok, później dane się urywają. Wiadomo, że:

• przyjęcie miejsca specjalizacyjnego potwierdza rocznie 7,2–8,2 tys. osób (2023–2025, suma sesji wiosennej i jesiennej, łącznie z dentystami i drugimi specjalizacjami);²⁸
• specjalizację ma 63,9% lekarzy pracujących z pacjentem (2025; rok wcześniej 64,5%) — odsetek spada, bo nowych lekarzy przybywa szybciej niż specjalistów;²⁹
• ostatni pomiar rezygnacji z rezydentur pochodzi z kontroli NIK z 2016 r.: 5,2% w naborach 2011–2014.³⁰

Na pytanie, jaki odsetek absolwentów zostaje specjalistą i po ilu latach, nie da się dziś odpowiedzieć na jawnych danych.

Na tle innych krajów#

Kraje liczą odsiew różnie, a część z nich selekcjonuje kandydatów przed studiami, nie w ich trakcie.

kraj	miara	wynik
Polska	nie kończy w terminie (porównanie roczników, Polacy)	ok. 20%4
USA	odsiew w całym cyklu studiów MD (selekcja po licencjacie)	3,1%31
Niemcy	porzucenie studiów medycznych (selekcja głównie przez wynik matury)	ok. 6%32
Francja	przyjęci po pierwszym roku na kierunki medyczne i pokrewne (PASS); po przyjęciu na kolejny rok przechodzi 93%	36%33

Polski wynik obejmuje także opóźnienia, a niemiecki — tylko definitywne porzucenie, więc liczby nie są w pełni porównywalne.³² Bliżej polskiego modelu (szeroki nabór, trudny pierwszy rok, duże programy anglojęzyczne) są Węgry i Czechy, ale dla nich dostępne są tylko dane orientacyjne: na Węgrzech nie kończy około 17% rocznika (według prasy),³⁴ a na pierwszym wydziale lekarskim Uniwersytetu Karola w Pradze — około 30% (według wypowiedzi dziekana).³⁵

Co z tego wynika#

Po pierwsze, odsiew na medycynie to problem pierwszego roku. Limit przyjęć na rok 2025/26 to 10 504 miejsca, w tym płatne i obcojęzyczne.³⁶ Każda uczelnia powinna jawnie raportować, ilu studentów traci w ciągu pierwszych dwunastu miesięcy — bo inaczej trzeba reagować na przeniesienia, a inaczej na masowe niezaliczenia przedmiotów podstawowych.

Po drugie, państwo nie zbiera przyczyn skreśleń. Można by dopisać do wykazu studentów w POL-on podstawę skreślenia — katalog przyczyn jest już w ustawie¹⁷ — i publikować zestawienia według uczelni i roku studiów, w przekroju na tyle dużym, by nie dało się zidentyfikować osób.

Po trzecie, łączenie danych o lekarzu z różnych rejestrów jest już praktyką administracji. Aplikacja ministerstwa zestawia dane z POL-on, ZUS i Centralnego Rejestru Lekarzy — tego, w którym każdy lekarz ma swój numer PWZ.²¹ Spór o jawny rejestr łącznego wynagrodzenia ze środków publicznych nie jest więc sporem o to, czy da się połączyć dane, tylko o to, co z nich pokazać obywatelom. Argument o prywatności jest poważny i dlatego postulat obejmuje wyłącznie kwoty z pieniędzy publicznych i numer PWZ, a nie PESEL.

Jeśli prowadzisz badania na uczelni medycznej albo masz dane o przyczynach skreśleń, możesz je przesłać na adres kontaktowy strony — analiza zostanie uzupełniona ze wskazaniem źródła.

Metoda#

Dane studentów pochodzą z aplikacji MZ „Studenci i absolwenci kierunków medycznych” (POL-on; odczyt 4.10.2026).⁴ Filtr „semestr studenta” ma wartości 1–6 i oznacza semestry, nie lata studiów: suma studentów z semestrów 1–6 przekracza liczbę wszystkich studentów, bo ta sama osoba liczy się w obu semestrach roku. Odsiew pierwszego roku to skreśleni w semestrach 1–2 jako odsetek studentów semestru 1. „Kończy w terminie” to absolwenci z roku t podzieleni przez studentów semestru 1 z roku t−5. Rok 2024/25 może być w danych niezamknięty. „Bez składki ZUS” oznacza, że w danym roku żaden płatnik nie odprowadzał za absolwenta składki. Wyniki LEK porównano jako odchylenie średniej uczelni od średniej sesji (zdający po polsku z polskich uczelni), ważone liczbą zdających.¹³ Rachunek „od miejsca do PWZ” zestawia sumę limitów przyjęć z lat 2015/16–2019/20 z liczbą lekarzy z PWZ w wieku 26–30 lat; NIL liczy wiek rocznikami, więc są to urodzeni w latach 1996–2000, czyli — przy typowym starcie studiów w wieku 19 lat — przyjęci w latach 2015–2019.

---

Przypisy

(36)

1. OPI PIB, „Zjawisko drop-outu na polskich uczelniach”, slajdy 3 (średnia 40%) i 6 (nauki medyczne 29%); dane POL-on, stan 27.04.2020. ↩

2. Rynek Zdrowia, „Aplikują na potęgę, a potem rezygnują. Nawet 2/3 przyjętych na medycynę zwalnia miejsce”, 2024. ↩

3. NIK, „Zasoby kadry medycznej w systemie ochrony zdrowia”, 2023, s. 12 i 33 — 4 884 zaświadczenia w okresie I 2018–IX 2022 (lekarze, dentyści i specjaliści łącznie); brak analiz skali emigracji w MZ. ↩ ↩²

4. Ministerstwo Zdrowia, BASiW, aplikacja „Studenci i absolwenci kierunków medycznych” — dane POL-on, ZUS i NFZ; zakładki „Analizy w ujęciu tabelarycznym” (studenci, skreśleni, absolwenci wg narodowości i semestru; liczba uczelni) i „Losy absolwentów”; odczyt 4.10.2026; obliczenia własne. ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶ ↩⁷ ↩⁸ ↩⁹ ↩¹⁰ ↩¹¹ ↩¹²

5. Tamże, s. 45, rekomendacja 13. ↩

6. Ustawa z 3 lipca 2018 r. — Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, Dz.U. 2018 poz. 1669, art. 263 ust. 1 (nowe regulaminy najpóźniej 12 miesięcy od wejścia ustawy w życie, czyli od 1.10.2019). ↩

7. POL-on, baza wiedzy: „Jak mogę wprowadzić studentów na rok 2019/20 do systemu POL-on?”. ↩

8. Rozporządzenie MNiSW z 11 marca 2020 r. w sprawie czasowego ograniczenia funkcjonowania niektórych podmiotów systemu szkolnictwa wyższego i nauki w związku z COVID-19, Dz.U. 2020 poz. 405, § 1. ↩

9. Konkret24, „Likwidują kierunki lekarskie. Jaki problem ma dziewięć uczelni”, 17.06.2024. ↩

10. Naczelna Izba Lekarska, Komisja Kształcenia Medycznego, Raport z badania „Barometr 25” za rok akademicki 2023/24, s. 95 — odsetek studentów bez promocji wg uczelni i roku studiów. ↩

11. Tamże, s. 9 — liczba studentów wg uczelni i podział na uczelnie „stare” i „nowe”; mediany — obliczenia własne. ↩

12. Warszawski Uniwersytet Medyczny, Wydział Lekarski, Raport Wydziałowego Zespołu ds. Jakości Kształcenia 2023/2024, s. 19 — tabele I–VI roku (ścieżka polska: 17,80% skreślonych na I roku, brak powtarzających I rok; English Division: 88 ze 175 ukończyło rok). ↩ ↩²

13. Centrum Egzaminów Medycznych, Statystyka Lekarskiego Egzaminu Końcowego — sesje wiosna 2024 – jesień 2026, tabela „wyniki lekarzy zdających po raz pierwszy” wg uczelni (wiersze uczelni = egzamin po polsku); obliczenia własne. ↩ ↩² ↩³ ↩⁴

14. NIL, raporty z badania uczelni: edycja 1 (2021/22), edycja 2 (2022/23). ↩

15. Ustawa — Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, tekst jedn. Dz.U. 2024 poz. 1571, art. 344 ust. 1 pkt 2 (PESEL) i pkt 13 („datę skreślenia z listy studentów”). ↩ ↩²

16. Rozporządzenie Ministra Nauki z 12 września 2024 r. w sprawie danych przetwarzanych w POL-on, Dz.U. 2024 poz. 1403 (zmiana: Dz.U. 2025 poz. 1337 — bez zmian w tym zakresie). ↩

17. Ustawa — Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, art. 108 (obligatoryjne i fakultatywne podstawy skreślenia z listy studentów). ↩ ↩²

18. UJ Collegium Medicum, Wydział Lekarski, raport samooceny PKA — kierunek lekarski (2022), s. 32, tab. 5. ↩

19. Uniwersytet Medyczny w Łodzi, Raport Uczelnianego Zespołu ds. Zapewnienia Jakości Kształcenia 2022/23, s. 16. ↩

20. L.D. O’Neill i in., „Factors associated with dropout in medical education: a literature review”, Medical Education 45(5), 2011. ↩

21. NIK, „Zasoby kadry medycznej w systemie ochrony zdrowia”, 2023, s. 122 — stanowisko Ministra Zdrowia: aplikacja DAiS, „ponad 90%” absolwentów z lat 2014–2019 pracujących w 2019 r. w Polsce; „Opracowanie DAiS na podstawie danych POL-on, ZUS, CRL”. ↩ ↩²

22. Rynek Zdrowia, „Tylko 13 proc. studentów medycyny wyklucza wyjazd z Polski”, 2023 — omówienie badania Ośrodka Badań nad Migracjami UW (źródło wtórne). ↩

23. OECD, „International migration and movement of doctors to and within OECD countries — 2000 to 2018”, OECD Health Working Paper nr 126, 2021, aneks, tab. A.1 (s. 38 PDF). ↩

24. Ekonomiczne Losy Absolwentów (MNiSW/OPI), „Absolwenci obcokrajowcy na polskim rynku pracy”. ↩

25. Naczelna Izba Lekarska, Zestawienie liczbowe lekarzy i lekarzy dentystów wg wieku, płci i tytułu zawodowego, stan na 30.06.2026 — przedziały wieku liczone rocznikowo; lekarze bez lekarzy dentystów. ↩

26. Rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie limitu przyjęć na kierunki lekarski i lekarsko-dentystyczny na lata 2015/16–2019/20: Dz.U. 2015 poz. 1119, Dz.U. 2016 poz. 982, Dz.U. 2017 poz. 1251, Dz.U. 2018 poz. 1381, Dz.U. 2019 poz. 1344 (z późniejszymi zmianami); sumy — obliczenia własne. ↩

27. Naczelna Izba Lekarska, Zestawienie ilościowe wg rodzaju prawa wykonywania zawodu, stan na 31.12.2024 — PWZ lekarza na czas odbycia stażu. ↩

28. CMKP, komunikaty o wynikach postępowań kwalifikacyjnych, np. sesja jesienna 2025; suma sesji to obliczenie własne (szacunek). ↩

29. GUS, „Zasoby kadrowe w wybranych zawodach medycznych na podstawie źródeł administracyjnych”: edycja 2025, s. 3; edycja 2024. ↩

30. NIK, „Kształcenie i przygotowanie zawodowe kadr medycznych”, 2016, s. 25. ↩

31. AAMC, Data Snapshot: Graduation Rates and Attrition Rates of U.S. Medical Students, 2025. ↩

32. DZHW, Brief 05/2022: Die Entwicklung der Studienabbruchquoten in Deutschland — wskaźnik porzucenia studiów bez uzyskania dyplomu. ↩ ↩²

33. MESR-SIES, nota informacyjna 2024-31 o ścieżkach PASS i L.AS, s. 1 (kohorta 2021; PASS prowadzi na wszystkie kierunki MMOPK). ↩

34. Eduline.hu, „Riasztó lemorzsolódási adatok: orvos- és egészségtudományi szakok”, 2019 (na podstawie analiz Oktatási Hivatal; źródło wtórne). ↩

35. Zdravotnický deník, wywiad z dziekanem 1. Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Karola, 2019 (wypowiedź, nie dane administracyjne). ↩

36. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 7 sierpnia 2025 r. w sprawie limitu przyjęć na studia na kierunkach lekarskim i lekarsko-dentystycznym, Dz.U. 2025 poz. 1086, zał. 1 (suma — obliczenie własne). ↩